• Dla pracodawców

Zoptymalizuj koszty i zwiększ zyski

Czy wyłączenie w modelu SoCap dotyczy także składki zdrowotnej?

Dla kogo: pracodawca, księgowa, kadrowa, pracownik · Stan prawny: 2026-09-22 · Wydawca: SoCap Polska sp. z o.o.

Materiał publiczny: bez danych klientów.

Odpowiedź w skrócie: tak, u pracowników i zleceniobiorców. Art. 81 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej każe ustalać podstawę składki zdrowotnej według przepisów o podstawie składek emerytalnej i rentowej. Skoro § 2 ust. 1 pkt 26 rozporządzenia z 1998 r. wyłącza korzyść materialną z tej podstawy, wyłączenie przenosi się na składkę zdrowotną. Wyrok III AUa 1247/24 dotyczył składek społecznych.

Przepis i nasze wyroki

Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. 2025 poz. 1461), art. 81 ust. 1:

„Do ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne osób, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a, d–i i pkt 3 i 35, stosuje się przepisy określające podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe tych osób, z zastrzeżeniem ust. 5, 6 i 10.”

Art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a obejmuje pracowników, a lit. e osoby wykonujące pracę na podstawie umowy zlecenia i umów, do których stosuje się przepisy o zleceniu.

Sąd Apelacyjny w Warszawie w prawomocnym wyroku z 19 lutego 2025 r., III AUa 1247/24 (pierwsza instancja: SO w Warszawie, 12 marca 2024 r., XXI U 595/23; jedna sprawa w dwóch instancjach), orzekł, że z podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne wyłączeniu podlega „wartość różnicy pomiędzy ceną nabycia usługi, a ponoszoną przez pracownika odpłatnością”. Decyzja ZUS w tej sprawie dotyczyła składek na ubezpieczenia społeczne, więc sąd nie orzekał wprost o składce zdrowotnej. Skutek dla składki zdrowotnej wynika z ustawy.

Mechanizm krok po kroku

  1. Podstawa emerytalna i rentowa. To przychód w rozumieniu ustawy o PIT (art. 18 ust. 1

ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), pomniejszony o wyłączenia z § 2 ust. 1 rozporządzenia z 1998 r., w tym o korzyść materialną z pkt 26.

  1. Podstawa chorobowa i wypadkowa. Jest równa podstawie emerytalnej i rentowej (art. 20

ust. 1 ustawy systemowej).

  1. Podstawa zdrowotna. Art. 81 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej odsyła do

przepisów o podstawie emerytalnej i rentowej. Nie tworzy własnego katalogu wyłączeń, tylko korzysta z tego samego.

Ten sam wniosek przyjmuje opinia prawna Baran, Książek, Bigaj Kancelaria Prawna sp. k. (prof. UwB dr hab. Iwona Sierocka, dr hab. Daniel Książek, r.pr.) z 2023 r. Jest to opinia prywatna i nie wiąże ZUS, ale wyprowadza skutek wprost z art. 81 ust. 1:

„W konsekwencje wyłączenia przewidziane w § 2 ust. 1 pkt 26 rozporządzenia obejmują także składki na ubezpieczenie zdrowotne.”

Warunki

  • Wyłączenie zdrowotne istnieje tylko wtedy, gdy istnieje wyłączenie emerytalne i rentowe.

Jeżeli korzyść nie spełnia przesłanek § 2 ust. 1 pkt 26, wchodzi do podstawy wszystkich tych składek.

  • Wyłączona jest korzyść materialna, czyli różnica między ceną detaliczną a ceną zapłaconą

przez pracownika. Wynagrodzenie pieniężne pozostaje w podstawie składki zdrowotnej w całości.

Zakres odpowiedzi

  • Odpowiedź dotyczy pracowników (art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach opieki

zdrowotnej) i zleceniobiorców (lit. e), których podstawę składki zdrowotnej art. 81 ust. 1 wiąże z podstawą składek emerytalnej i rentowej.

  • Obejmuje regułę ogólną z art. 81 ust. 1; przepisy art. 81 ust. 5, 6 i 10, do których ta reguła

odsyła, stosuje się obok niej. Osoby prowadzące działalność gospodarczą mają w ustawie odrębną podstawę składki zdrowotnej.

  • Dotyczy podstawy składek. Podatek dochodowy pracownika rozlicza się według ustawy o PIT.

Co robić

  • W systemie płacowym zastosuj tę samą podstawę do składek emerytalnej, rentowej, chorobowej,

wypadkowej i zdrowotnej.

  • Przed wyłączeniem sprawdź, czy korzyść spełnia przesłanki § 2 ust. 1 pkt 26: źródło w akcie

prawa pracy, uprawnienie do zakupu i cenę niższą niż detaliczna.

  • Śledź zmiany art. 81 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, bo przepis ma już

zapowiedzianą nową wersję zakresu osób.

Stan prawny

Stan prawny na 21 września 2026 r.: ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w tekście jednolitym Dz.U. 2025 poz. 1461, ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych w tekście jednolitym Dz.U. 2026 poz. 199, rozporządzenie z 1998 r. w tekście jednolitym Dz.U. 2025 poz. 316.

Masz pytanie, na które nie ma tu odpowiedzi? [email protected] Wydawca: SoCap Polska sp. z o.o., NIP 8982325132 · Stan prawny: 21 września 2026 r.

Podstawy prawne i orzecznictwo

Powiązane pytania