• Dla pracodawców

Zoptymalizuj koszty i zwiększ zyski

Czy czynności w modelu SoCap są rzeczywiste i wywołują skutki prawne?

Dla kogo: dział prawny, doradca, organ kontrolny, sąd, pracodawca · Stan prawny: 2026-09-22 · Wydawca: SoCap Polska sp. z o.o.

Materiał publiczny: bez danych klientów.

Odpowiedź w skrócie: Tak. Pracownik rzeczywiście nabywa SoCap Token za częściową odpłatnością na podstawie układu zbiorowego, strony chcą wywołać skutki prawne i je wywołują, a sąd w sprawie III AUa 1247/24 prawomocnie ocenił tę konstrukcję jako system rabatowania cen. Każda czynność ma własną podstawę, datę i skutek, a przychód pracownika jest rozliczany w PIT.

Co prawo cywilne rozumie przez czynność rzeczywistą

Kodeks cywilny ocenia czynność prawną przez wolę stron. Art. 83 § 1 stanowi: „Nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru.” Przepis dotyczy sytuacji, w której strony zgodnie nie chcą, żeby z oświadczenia wynikło to, co z niego wynika. Czynność rzeczywista to taka, której skutki strony zamierzają osiągnąć i osiągają.

O tym rozstrzyga więc nie to, czy konstrukcja jest złożona albo nowa, tylko to, czy skutki prawne nastąpiły. W modelu SoCap następują i da się je wykazać dokumentami.

Pięć faktów, które pokazują, że skutki prawne następują

1. Pracownik nabywa usługę i staje się jej właścicielem. Nabyte świadczenie jest mieniem pracownika w rozumieniu art. 44 Kodeksu cywilnego. Nie jest zapisem księgowym ani obietnicą.

2. Pracownik ponosi rzeczywistą odpłatność. Przepis mówi o „zakupie”, więc wymaga wydatku po stronie pracownika. Ten wydatek jest ponoszony i widoczny w dokumentach płacowych.

3. Udział jest dobrowolny. Zgodnie z § 10 ust. 8 układu U-CDLXXXII świadczenie przysługuje „na pisemny wniosek pracownika”. Pracodawca w odpowiedzi przedstawia ofertę „z wyszczególnieniem rynkowej ceny detalicznej oraz upustu od tej ceny” (§ 10 ust. 9). Pracownik może też zrezygnować z tej formy na przyszłość.

4. Każde ogniwo ma własną podstawę, datę i skutek. Uprawnienie wynika z układu zbiorowego, nabycie z oferty przyjętej przez pracownika, a dalsze rozporządzenie nabytą usługą jest decyzją pracownika co do jego własnego majątku. To odrębne czynności, a nie jedna operacja opisana kilkoma dokumentami.

5. Skutek podatkowy jest rozliczany. Przy świadczeniu częściowo odpłatnym przychodem pracownika jest „różnica pomiędzy wartością tych świadczeń (…) a odpłatnością ponoszoną przez podatnika” (art. 11 ust. 2b ustawy o PIT), zaliczana do przychodów ze stosunku pracy (art. 12 ust. 1). Strony nie tylko chcą skutków: skutki są wykazywane wobec organu podatkowego.

Wysokość upustu opisuje korzyść, której dotyczy przepis

§ 2 ust. 1 pkt 26 rozporządzenia z 1998 r. wyłącza z podstawy wymiaru składek korzyści materialne polegające „na uprawnieniu do zakupu po cenach niższych niż detaliczne niektórych artykułów, przedmiotów lub usług”. Przepis nie wyznacza progu upustu, ani procentowego, ani kwotowego. Im większa różnica cen, tym większa korzyść materialna, a właśnie ta korzyść jest przedmiotem wyłączenia.

Dr hab. Łukasz Pisarczyk (Uniwersytet Warszawski) w opinii z 14 czerwca 2023 r. o stosowaniu § 2 ust. 1 pkt 26 napisał: „Wysokość odpłatności ponoszonej przez pracowników za nabycie uprawnienia nie wpływa na możliwość zastosowania omawianego wyłączenia (…) może być ona wręcz symboliczna w relacji do wartości rynkowej nabytych artykułów, przedmiotów lub usług.” Autor zastrzegł jednocześnie, że konieczne jest poniesienie przez pracownika pewnego wydatku. Świadczenie w pełni nieodpłatne nie jest zakupem.

Co ocenił sąd w naszej sprawie

Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z 19 lutego 2025 r. (III AUa 1247/24) oddalił apelację organu rentowego jako bezpodstawną. Ustalił, że program daje pracownikowi dostęp do różnych aplikacji, usług, rabatów i subskrypcji, i ocenił całość jako „system rabatowania cen, który nie może być postrzegany jako wynagrodzenie za pracę”. Zakres wyłączenia określił wprost: wyłączeniu podlega „wartość różnicy pomiędzy ceną nabycia usługi, a ponoszoną przez pracownika odpłatnością”.

To jedna sprawa w dwóch instancjach. Sąd Okręgowy w Warszawie wyrokiem z 12 marca 2024 r. (XXI U 595/23) ocenił stanowisko organu rentowego jako „rażąco błędne”. Sąd Apelacyjny tę ocenę utrzymał. Obie instancje oceniły świadczenie jako korzyść materialną, którą pracownik rzeczywiście uzyskuje w ramach programu współfinansowanego przez pracodawcę.

Jak sądy czytają przepis o korzyści materialnej

Sposób wykładni § 2 ust. 1 pkt 26 przesądził Sąd Najwyższy w wyroku z 3 kwietnia 2008 r. (II UK 172/07, OSNP 2009/13-14/181), stwierdzając, że wyłączenia z tego przepisu nie podlegają restrykcyjnej wykładni zwężającej, a o obowiązku składkowym decydują postanowienia aktu prawa pracy, a nie forma wypłaty. Wyrok zapadł na tle zwrotu kosztów przejazdów do pracy; przytaczamy go ze względu na przyjętą w nim metodę wykładni tego przepisu, a nie jako ocenę modelu SoCap. Tę samą metodę zastosował Sąd Apelacyjny w Warszawie w sprawie III AUa 1247/24.

Zakres odpowiedzi

  • Odpowiedź dotyczy świadczenia częściowo odpłatnego: pracownik kupuje usługę po cenie niższej

od detalicznej, a wyłączenie z § 2 ust. 1 pkt 26 obejmuje różnicę cen przy tym zakupie.

  • Rzeczywistość czynności u konkretnego pracodawcy wykazują dokumenty wykonania: wnioski

pracowników, oferty z ceną i upustem, potwierdzenia odpłatności i rozliczenie w PIT.

  • Wysokość upustów i parametry rozliczeń określają załączniki do układu zbiorowego pracy.

Co robić

  1. Przechowuj pisemne wnioski pracowników i oferty z ceną detaliczną oraz upustem.
  2. Dokumentuj odpłatność ponoszoną przez pracownika.
  3. Rozliczaj różnicę cen jako przychód pracownika w PIT.
  4. Przy każdej kontroli powołuj prawomocny wyrok SA w Warszawie III AUa 1247/24 i jego

uzasadnienie.

Stan prawny na dzień

Stan prawny na 22 września 2026 r.: Kodeks cywilny w tekście jednolitym Dz.U. 2026 poz. 795, ustawa o PIT w tekście jednolitym Dz.U. 2026 poz. 592, rozporządzenie z 1998 r. w tekście jednolitym Dz.U. 2025 poz. 316.

Masz pytanie, na które nie ma tu odpowiedzi? [email protected] Wydawca: SoCap Polska sp. z o.o., NIP 8982325132 · Stan prawny: 22 września 2026 r.

Podstawy prawne i orzecznictwo

Powiązane pytania