• Dla pracodawców

Zoptymalizuj koszty i zwiększ zyski

Jaka jest podstawa prawna modelu SoCap?

Dla kogo: dział prawny, księgowa, doradca podatkowy, organ kontrolny · Stan prawny: 2026-09-06 · Wydawca: SoCap Polska sp. z o.o.

Materiał publiczny — bez danych klientów.

Odpowiedź w skrócie: podstawą jest § 2 ust. 1 pkt 26 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Przepis wyłącza z podstawy wymiaru składek korzyść materialną wynikającą z układu zbiorowego pracy, regulaminu wynagradzania lub przepisów o wynagradzaniu, polegającą na uprawnieniu do zakupu po cenie niższej niż detaliczna niektórych artykułów, przedmiotów lub usług. Do umowy zlecenia stosuje się go odpowiednio na podstawie § 5 ust. 2 pkt 2 tego samego rozporządzenia.

Treść przepisu — cytat dosłowny

Tekst jednolity (Dz.U. 2025 poz. 316), § 2 ust. 1 pkt 26:

„Podstawy wymiaru składek nie stanowią następujące przychody: (…) 26) korzyści materialne wynikające z układów zbiorowych pracy, regulaminów wynagradzania lub przepisów o wynagradzaniu, a polegające na uprawnieniu do zakupu po cenach niższych niż detaliczne niektórych artykułów, przedmiotów lub usług oraz korzystaniu z bezpłatnych lub częściowo odpłatnych przejazdów środkami lokomocji.”

Przepis zawiera dwie odrębne hipotezy połączone spójnikiem „oraz”: (a) zakup po cenie niższej niż detaliczna oraz (b) przejazdy środkami lokomocji. Model SoCap mieści się w hipotezie (a) — pracownik nabywa świadczenie za częściową odpłatnością i staje się jego właścicielem (art. 44 Kodeksu cywilnego), co odróżnia go od zwrotu gotówki, o którym mowa w utrwalonym orzecznictwie dotyczącym hipotezy (b).

Sprawdź źródło: tekst pierwotny, Dz.U. 1998 Nr 161 poz. 1106 · tekst jednolity, Dz.U. 2025 poz. 316

„Pojęcie „usługi” użyte w § 2 ust. 1 pkt 26 Rozporządzenia obejmuje, w mojej ocenie, także usługi elektroniczne. Okoliczność, że katalog dostępnych usług podlega zmianom nie ma przy tym żadnego znaczenia dla możliwości skorzystania z przedmiotowego wyłączenia.”

dr hab. Łukasz Pisarczyk, prof. ucz., opinia prawna w sprawie zastosowania wyłączenia z § 2 ust. 1 pkt 26 rozporządzenia składkowego, Warszawa, 14 czerwca 2023 r., pkt 12. Zakres i pełne omówienie tej opinii.

Dlaczego przepis wymaga podstawy w akcie prawa pracy

Wyłączenie działa tylko wtedy, gdy korzyść wynika z układu zbiorowego pracy, regulaminu wynagradzania lub przepisów o wynagradzaniu — nie z samej decyzji pracodawcy podjętej poza tymi aktami. Źródłem tego wymogu jest art. 9 § 1 Kodeksu pracy, który definiuje prawo pracy jako obejmujące, obok ustaw, także:

„postanowienia układów zbiorowych pracy i innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów i statutów określających prawa i obowiązki stron stosunku pracy.”

Sprawdź źródło: Kodeks pracy, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 277

„Wyłączenie z postawy wymiaru składek korzyści materialnej w postaci różnicy pomiędzy wskazanymi cenami jest dopuszczalne w razie łącznego spełnienia następujących przesłanek: 1) prawo zakupu po niższych cenach określonych artykułów, przedmiotów lub usług wynika z układów zbiorowych pracy, regulaminów wynagradzania lub przepisów o wynagradzaniu oraz 2) pracownik jest zobowiązany do ponoszenia części kosztów związanych z zakupem określonych artykułów, przedmiotów lub usług.”

Baran, Książek, Bigaj Kancelaria Prawna sp. k. (prof. UwB dr hab. Iwona Sierocka, dr hab. Daniel Książek, r.pr.), opinia prawna w sprawie podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, 2023 r.. Zakres i pełne omówienie tej opinii.

Do umowy zlecenia stosuje się przepis odpowiednio

§ 5 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia rozciąga wyłączenie z § 2 ust. 1 pkt 26 na zleceniobiorców — z zachowaniem tych samych warunków (podstawa w przepisach o wynagradzaniu zleceniodawcy i uprawnienie do zakupu po cenie niższej niż detaliczna).

Jak to się ma do minimalnego wynagrodzenia i minimalnej stawki godzinowej

Wyłączenie ze składek nie zmniejsza wartości porównywanej z minimum ustawowym — to są dwa różne mierniki tej samej kwoty. Przy umowie o pracę art. 6 ust. 4 ustawy z 10.10.2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę nakazuje liczyć do minimum wszystkie składniki wynagrodzenia zaliczane przez GUS do wynagrodzeń osobowych; zamknięty katalog wyłączeń z art. 6 ust. 5 nie obejmuje korzyści z § 2 ust. 1 pkt 26. Przy umowie zlecenia analogiczną rolę pełni art. 8a tej ustawy, odnoszący się do minimalnej stawki godzinowej.

Sprawdź źródło: ustawa o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 1773

Jak sądy czytają ten przepis

Sąd Najwyższy w wyroku z 3 kwietnia 2008 r. (II UK 172/07, OSNP 2009/13-14/181) przesądził sposób wykładni § 2 ust. 1 pkt 26: wyłączenia z tego przepisu nie podlegają restrykcyjnej wykładni zwężającej, a o obowiązku składkowym decydują postanowienia aktu prawa pracy, a nie forma wyplaty. Wyrok ten zapadł na tle zwrotu kosztów przejazdów do pracy — innej hipotezy tego samego przepisu — i przytaczamy go wyłącznie ze względu na przyjętą w nim metodę wykładni całego punktu 26, nie jako ocenę świadczenia niepieniężnego. Pełny komentarz: Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie III AUa 1247/24.

Tę samą linię potwierdza Sąd Apelacyjny w Gdańsku w wyroku z 4 listopada 2025 r. (III AUa 1418/25), który w uzasadnieniu cytuje obok siebie wyrok SN II UK 172/07 oraz wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 19 lutego 2025 r. (III AUa 1247/24) jako element tej samej linii orzeczniczej dotyczącej § 2 ust. 1 pkt 26.

W tej sprawie sąd pierwszej instancji nie ograniczył się do wskazania właściwej wykładni, lecz ocenił przeciwne stanowisko organu rentowego jako rażąco błędne, a Sąd Apelacyjny oddalił apelację organu. Sąd Okręgowy w Warszawie (XXI U 595/23) napisał wprost, że stanowisko ZUS „jest rażąco błędne i nie zasługuje na uwzględnienie”, bo opiera się na słownikowej, a nie prawnej, definicji licencji. Sąd Apelacyjny oddalił apelację organu jako bezpodstawną, wskazując, że korzyść nie może być oceniana jedynie przez definicję licencji, lecz przez cały system benefitów.

„Nie ma podstaw by sformułowanie „usługi” interpretować inaczej na tle przepisów z zakresu ubezpieczeń społecznych. Należy zatem stwierdzić, że udostępnienie przez pracodawcę pracownikom oprogramowania, a ściślej licencji na korzystanie z oprogramowania, jest usługą w rozumieniu § 2 ust. 1 pkt 26 rozporządzenia z 1998 r. i w konsekwencji podlega wyłączeniu z przychodu, od którego należy uiszczać składki na ubezpieczenia społeczne.”

prof. UwB dr hab. Iwona Sierocka, radca prawny, „Socaptoken a podstawa składek na ubezpieczenia społeczne. Omówienie wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z 12.03.2024 r., XXI U 595/23”, Białystok, 22 stycznia 2025 r.. Zakres i pełne omówienie tej opinii.

Czego ten dokument nie rozstrzyga

Ten dokument wskazuje przepis i jego brzmienie, nie ocenia konkretnego wdrożenia u danego pracodawcy. To, czy świadczenie spełnia wszystkie przesłanki wyłączenia — podstawa w akcie prawa pracy i uprawnienie do zakupu po cenie niższej niż detaliczna — zależy od dokumentacji i stanu faktycznego u konkretnego podmiotu, a nie z samego brzmienia przepisu. Nie jest to też porada podatkowa ani opinia prawna w indywidualnej sprawie.

Masz pytanie, na które nie ma tu odpowiedzi? [email protected] Wydawca: SoCap Polska sp. z o.o., NIP 8982325132 · Stan prawny: 6 września 2026 r.

Podstawy prawne i orzecznictwo — z autorem każdego źródła

Cytaty pochodzą z aktów prawnych i orzeczeń wskazanych przy każdym z nich; ich autorem jest organ, który je wydał. Pozostały tekst jest omówieniem tych źródeł przygotowanym przez SoCap Polska jako wydawcę strony.

Powiązane pytania