Co zawiera wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z 12 marca 2024 r. (XXI U 595/23)?

Pełny tekst uzasadnienia poniżej pochodzi z odpisu orzeczenia znajdującego się w aktach sprawy. Nazwa wnioskodawcy jest w tym materiale celowo pominięta — na jej miejsce wchodzi neutralny termin procesowy „wnioskodawca”. Nazwisko sędzi pozostawiono — sąd nie anonimizuje składu orzekającego, ponieważ wykonuje on funkcję publiczną.

Strona o wyroku II instancji opisuje to rozstrzygnięcie w streszczeniu — tutaj publikujemy pełny tekst sentencji i uzasadnienia wyroku I instancji, bo to on jest źródłem najmocniejszego zdania w całej sprawie: oceny stanowiska ZUS jako rażąco błędnego. Wyrok sądu jest dokumentem urzędowym i jako taki nie podlega ochronie prawnoautorskiej (art. 4 ustawy z 4.02.1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych) — publikacja wymaga wyłącznie anonimizacji danych osobowych, nie zgody żadnej ze stron.

Sygn. akt XXI U 595/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 marca 2024 r. Sąd Okręgowy w Warszawie XXI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: Sędzia Ewa Królikowska-Saks po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2024 r. w Warszawie na posiedzeniu niejawnym odwołania wnioskodawcy od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Gdańsku z 27 lutego 2023 r. nr DI/100000/43/114/2023 o podstawę wymiaru składek: zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że uznaje za prawidłowe stanowisko zawarte we wniosku wnioskodawcy złożonym 1 lutego 2023 roku w przedmiocie nieuwzględnienia w podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne dostępu do programu komputerowego Socaptoken w części współfinansowanej przez pracodawcę pracownikom.

Decyzją z 27 lutego 2023 r. nr DI/100000/43/114/2023 Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Gdańsku uznał za nieprawidłowe stanowisko zawarte we wniosku wnioskodawcy w przedmiocie nieuwzględnienia w podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne dostępu do programu komputerowego Socaptoken w części współfinansowanej przez pracodawcę pracownikom.

Odwołanie od tej decyzji wniósł wnioskodawca, zaskarżając ją w całości oraz wnosząc o uznanie za prawidłowe stanowisko w przedmiocie dopuszczalności wyłączenia z podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne świadczenia w postaci uprawnienia do zakupu licencji oprogramowania komputerowego po cenie niższej niż detaliczna. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego, tj. § 2 pkt 26 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki

Socjalnej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz.U. 2017 r. poz. 1949 ze zm.) w związku z art. 17 ust. 1 i art. 18 ust. 1 i art. 20 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, poprzez błędną wykładnię polegającą na wywiedzeniu z tego przepisu dodatkowego i nieprzewidzianego nim warunku — aby dostęp do zakupionych przez pracownika artykułów, przedmiotów lub usług nie mógł być potwierdzony oprogramowaniem komputerowym Socaptoken;

1. tych samych przepisów, poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że to Socaptoken

współfinansowany przez pracodawcę miałby być objęty normą § 2 ust. 1 pkt 26 rozporządzenia, a nie oprogramowanie komputerowe, do którego jego posiadanie uprawnia.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania, podtrzymując twierdzenia zawarte w zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu organ rentowy podniósł, że wartość dostępu tj. licencji do programu komputerowego w części finansowanej przez pracodawcę powinna stanowić podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne.

Wnioskodawca 1 lutego 2023 r. wniósł o wydanie pisemnej interpretacji dotyczącej zdarzeń przyszłych: czy w przypadku zakupienia programu komputerowego Socaptoken, który będzie wykorzystywany przez pracowników, i wprowadzenia do regulaminu wynagradzania postanowienia uprawniającego pracowników do zakupu tego programu po cenie niższej niż detaliczna, różnica między ceną nabycia przez wnioskodawcę a ceną jego nabycia przez pracownika będzie zwolniona ze składek na ubezpieczenia społeczne w części finansowanej przez pracodawcę. Wnioskodawca oświadczył, że pracownik nie będzie uprawniony do zmiany prawa do zakupienia tych usług na kwotę pieniężną i żądania jej wypłaty przez wnioskodawcę.

W zaskarżonej decyzji z 27 lutego 2023 r. organ rentowy uznał za nieprawidłowe stanowisko wnioskodawcy. Organ rentowy stanął na stanowisku, że co prawda składki na ubezpieczenia społeczne nie powinny być naliczane od przychodu pracownika z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy stanowiącego korzyść materialną polegającą na umożliwieniu pracownikowi skorzystania z artykułów, przedmiotów lub usług jedynie za częściową odpłatnością — jednak w ocenie organu rentowego, licencja oprogramowania to zezwolenie na wykonywanie jakiegoś zawodu lub na produkowanie opatentowanego przez kogoś wyrobu albo na korzystanie z czyjegoś dzieła chronionego prawem autorskim (wg słownika PWN), a nie artykuł, przedmiot lub usługa, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 26 rozporządzenia składkowego, a tym samym wartość dostępu do programu komputerowego w części finansowanej przez pracodawcę powinna stanowić podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne. W konsekwencji stanowisko wnioskodawcy uznano za nieprawidłowe.

Powyższe fakty Sąd Okręgowy ustalił na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, w tym w aktach rentowych i osobowych. Dokumenty te nie budziły wątpliwości co do ich prawdziwości i autentyczności, a strony nie kwestionowały danych w nich zawartych.

Odwołanie zasługiwało na uwzględnienie.

Kwestia sporna sprowadzała się do ustalenia, czy współfinansowanie zakupu programu komputerowego i umożliwienie pracownikowi zakupu dostępu do tego programu w cenie niższej niż rynkowa powinno być uwzględnione w podstawie wymiaru składek pracownika korzystającego z takiego preferencyjnego zakupu.

Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 26 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, podstawy wymiaru składek nie stanowią korzyści materialne wynikające z układów zbiorowych pracy, regulaminów wynagradzania lub przepisów o wynagradzaniu, a polegające na uprawnieniu do zakupu po cenach niższych niż detaliczne niektórych artykułów, przedmiotów lub usług oraz korzystaniu z bezpłatnych lub częściowo odpłatnych przejazdów środkami lokomocji.

Organ rentowy stanął na stanowisku, że licencja oprogramowania to zezwolenie na wykonywanie jakiegoś zawodu lub na produkowanie opatentowanego przez kogoś wyrobu albo na korzystanie z czyjegoś dzieła chronionego prawem autorskim (wg słownika PWN), a nie artykuł, przedmiot lub usługa, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 26 rozporządzenia składkowego, a tym samym wartość dostępu do programu komputerowego w części finansowanej przez pracodawcę powinna stanowić podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne.

W ocenie Sądu Okręgowego, stanowisko organu rentowego jest rażąco błędne i nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd Okręgowy zwraca uwagę, że stanowisko organu rentowego opiera się na ogólnej definicji licencji według słownika PWN, która nie uwzględnia specyfiki licencji jako dostępu do programu komputerowego. Stanowisko organu rentowego sprzeciwia się przy tym dorobkowi doktryny prawa, chociażby w zakresie podatku VAT w zakresie sprzedaży licencji do oprogramowania komputerowego, w ramach której wypracowano, w jaki sposób należy traktować licencje do programu komputerowego w kontekście prawnym.

W tym zakresie wyjaśnienia wymaga, że zakup dostępu do programu komputerowego wraz z udzieleniem do niego licencji oraz stosownych dokumentów, upoważniających do legalnego korzystania z tego oprogramowania, ma charakter świadczenia usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, zgodnie z którym przez świadczenie usług rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, w tym również przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej (por. wyrok NSA z 30 maja 2017 r., I FSK 1821/15).

Z powyższego wynika, że zakup dostępu do programu komputerowego, tj. licencji, traktowane winno być jako zakup usługi. Bez znaczenia pozostaje więc brak wskazania wprost „licencji” w § 2 ust. 1 pkt 26 rozporządzenia składkowego, skoro licencja taka winna być traktowana na równi z zakupem usługi.

Mając na uwadze powyższe, Sąd Okręgowy w Warszawie na podstawie art. 477¹⁴ § 2 Kodeksu postępowania cywilnego zmienił zaskarżoną decyzję, o czym orzekł jak w sentencji wyroku.

ZUS zaskarżył ten wyrok apelacją. Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z 19 lutego 2025 r. (III AUa 1247/24) oddalił apelację jako bezpodstawną i w pełni podtrzymał rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego. Pełny przebieg drugiej instancji, w tym tezy Sądu Apelacyjnego o świadczeniu jako „systemie rabatowania cen”: Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie III AUa 1247/24.

Wyrok — dziś prawomocny za sprawą oddalenia apelacji ZUS — wiąże strony, a w zakresie tej sprawy także inne sądy i organy (art. 365 § 1 k.p.c.). Powaga rzeczy osądzonej obejmuje tylko te same strony (art. 366 k.p.c.). Dla innego płatnika w takim samym stanie faktycznym jest silnym argumentem. Nie oznacza to automatycznej ochrony niezależnie od okoliczności: sąd ocenił konkretny, opisany we wniosku mechanizm (podstawa w regulaminie wynagradzania, częściowa odpłatność, brak możliwości zamiany prawa do zakupu na gotówkę). Wyrok nie rozstrzyga kwestii podatkowych PIT ani statusu tokena na gruncie przepisów o usługach płatniczych czy przeciwdziałaniu praniu pieniędzy — tych zagadnień to postępowanie nie dotyczyło.

Masz pytanie, na które nie ma tu odpowiedzi? [email protected] Wydawca: SoCap Polska sp. z o.o., NIP 8982325132 · Stan prawny: 6 września 2026 r.