Opinia prawna: Baran, Książek, Bigaj Kancelaria Prawna, 2023: kiedy korzyść z zakupu po cenie niższej niż detaliczna nie wchodzi do podstawy wymiaru składek?
W skrócie: kancelaria Baran, Książek, Bigaj wskazała, że różnica między ceną detaliczną a ceną płaconą przez pracownika nie wchodzi do podstawy wymiaru składek, jeżeli łącznie spełnione są dwie przesłanki: prawo zakupu wynika z układu zbiorowego pracy, regulaminu wynagradzania lub przepisów o wynagradzaniu, a pracownik ponosi część kosztów zakupu. Udział pracownika może mieć „charakter symboliczny”. Według opinii wyłączenie obejmuje także składkę zdrowotną, a brak odpowiedniego postanowienia w przepisach płacowych wyklucza je.
Kto jest autorem
Opinia pochodzi od Baran, Książek, Bigaj Kancelaria Prawna sp. k. Pod jej treścią podpisani są prof. UwB dr hab. Iwona Sierocka oraz dr hab. Daniel Książek, radca prawny. Plik opinii otwiera nota o prof. zw. dr. hab. Krzysztofie W. Baranie z Katedry Prawa Pracy i Polityki Społecznej Uniwersytetu Jagiellońskiego; jego podpisu pod opinią nie ma.
Ta sama autorka jest autorką omówienia wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie XXI U 595/23 z 22 stycznia 2025 r.
Jakie pytanie zbadano i na jakim stanie faktycznym
Opinię przygotowano dla spółki z grupy SoCap. Opisany w niej pracodawca to agencja zatrudnienia, która umożliwia pracownikom zakup oprogramowania komputerowego po cenie niższej niż detaliczna. Zgodnie z regulaminem wynagradzania koszt zakupu jest potrącany z wynagrodzenia pracownika. W dołączonym do opinii projekcie wniosku to oprogramowanie opisano jako SoCap Token dający dostęp do aplikacji SoCap Wallet.
Pytanie brzmiało: czy od różnicy między ceną rynkową a ceną, po której oprogramowanie jest udostępniane pracownikom, należy naliczać składki na ubezpieczenia społeczne. Opinia odpowiada również na pytanie o składkę zdrowotną.
Do opinii dołączono projekt wniosku do ZUS o wydanie interpretacji indywidualnej. Ta strona go nie przytacza. Projekt powstał, zanim sąd prawomocnie ocenił świadczenie tego rodzaju (wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 19 lutego 2025 r., III AUa 1247/24), i ma dziś wartość archiwalną.
Wnioski opinii (cytaty)
Kancelaria rozkłada wyłączenie na dwie przesłanki, które muszą wystąpić razem:
„Wyłączenie z postawy wymiaru składek korzyści materialnej w postaci różnicy pomiędzy wskazanymi cenami jest dopuszczalne w razie łącznego spełnienia następujących przesłanek: 1) prawo zakupu po niższych cenach określonych artykułów, przedmiotów lub usług wynika z układów zbiorowych pracy, regulaminów wynagradzania lub przepisów o wynagradzaniu oraz 2) pracownik jest zobowiązany do ponoszenia części kosztów związanych z zakupem określonych artykułów, przedmiotów lub usług.”
Baran, Książek, Bigaj Kancelaria Prawna sp. k. (prof. UwB dr hab. Iwona Sierocka, dr hab. Daniel Książek, r.pr.), opinia prawna w sprawie podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, 2023 r.
O wysokości udziału pracownika opinia pisze:
„Zważywszy iż w przepisach rozporządzenia nie ma żadnych zastrzeżeń co do stopnia udziału pracownika w ponoszeniu kosztów związanych z zakupem określonych artykułów, towarów lub usług, należy przyjąć, że warunek ten jest spełniony także w razie, gdy partycypowanie pracownika w pokryciu tego rodzaju kosztów zakupu ma charakter symboliczny […]”
Baran, Książek, Bigaj Kancelaria Prawna sp. k. (prof. UwB dr hab. Iwona Sierocka, dr hab. Daniel Książek, r.pr.), opinia prawna w sprawie podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, 2023 r.
Korzyść musi przypaść pracownikowi, a jej podstawa musi być zapisana w przepisach płacowych pracodawcy:
„To pracownik musi uzyskać korzyść materialną poprzez uzyskanie towaru lub usługi po cenie niższej niż detaliczna.”
Baran, Książek, Bigaj Kancelaria Prawna sp. k. (prof. UwB dr hab. Iwona Sierocka, dr hab. Daniel Książek, r.pr.), opinia prawna w sprawie podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, 2023 r.
„Wymóg dotyczący zawarcia stosownego postanowienia w przepisach płacowych obowiązujących u danego pracodawcy ma charakter obowiązkowy.”
Baran, Książek, Bigaj Kancelaria Prawna sp. k. (prof. UwB dr hab. Iwona Sierocka, dr hab. Daniel Książek, r.pr.), opinia prawna w sprawie podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, 2023 r.
Opinia wyprowadza z art. 81 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych skutek dla składki zdrowotnej:
„W konsekwencje wyłączenia przewidziane w § 2 ust. 1 pkt 26 rozporządzenia obejmują także składki na ubezpieczenie zdrowotne.”
Baran, Książek, Bigaj Kancelaria Prawna sp. k. (prof. UwB dr hab. Iwona Sierocka, dr hab. Daniel Książek, r.pr.), opinia prawna w sprawie podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, 2023 r.
Na jakich przepisach się opiera
- § 2 ust. 1 pkt 26 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 18 grudnia 1998 r. (tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 316), Minister Pracy i Polityki Socjalnej
- art. 18 ust. 1 i 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 199), Sejm RP
- art. 77² Kodeksu pracy (przepisy o wynagradzaniu u pracodawcy zatrudniającego mniej niż 50 pracowników; tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 277), Sejm RP
- art. 81 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1461), Sejm RP
Opinia powoływała teksty jednolite obowiązujące w chwili jej sporządzenia; linki prowadzą do aktualnych tekstów.
Czego ta opinia nie obejmuje
- Nie wiąże organów ani sądów. To opinia prywatna, nie interpretacja ZUS i nie orzeczenie.
- Dotyczy regulaminu wynagradzania agencji zatrudnienia. Opinia dotyczy uprawnienia opartego na regulaminie wynagradzania albo przepisach o wynagradzaniu; nie odnosi się do zakładowego układu zbiorowego pracy nr U-CDLXXXII, zawartego 24 listopada 2023 r.
- Nie ocenia charakteru prawnego SoCap Tokena ani czynności pracownika po nabyciu; bada wyłącznie podstawę wymiaru składek.
- Nie dotyczy podatków. Opinia nie analizuje PIT, VAT ani CIT.
- Dołączony projekt wniosku nie jest instrukcją postępowania ani dowodem stanowiska ZUS.
Gdzie ta opinia wzmacnia odpowiedź na zarzut
- Zarzut „symboliczna cena to fikcja”: skąd bierze się potrącenie 1 zł i na jakiej podstawie prawnej
- Zarzut braku podstawy w akcie prawa pracy: czy świadczenie opiera się na wewnętrznym akcie pracodawcy?
- Jaka jest podstawa prawna modelu SoCap?
- Biblioteka opinii prawnych SoCap
- Tarcza prawna SoCap: mapa odpowiedzi na zarzuty
Fragmenty przytoczono w granicach prawa cytatu (art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych), z podaniem autora i źródła (art. 34).
Masz pytanie, na które nie ma tu odpowiedzi? [email protected] · Wydawca: SoCap Polska sp. z o.o., NIP 8982325132 · Stan prawny: 17 września 2026 r.