• Dla pracodawców

Zoptymalizuj koszty i zwiększ zyski

Kto i na jakiej podstawie ustanowił wyłączenie korzyści z układów zbiorowych z podstawy składek?

Dla kogo: organ, dziennikarz, związek zawodowy, pracodawca, pracownik · Stan prawny: 2026-09-22 · Wydawca: SoCap Polska sp. z o.o.

Materiał publiczny: bez danych klientów.

Odpowiedź w skrócie: Wyłączenie ustanowił Minister Pracy i Polityki Socjalnej w rozporządzeniu z 18 grudnia 1998 r., wydanym na podstawie delegacji z art. 21 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, dla wszystkich pracodawców, których układ zbiorowy albo regulamin przewiduje takie uprawnienie. Przepis obowiązuje od 1 stycznia 1999 r. i jest elementem systemu, a nie wyjątkiem stworzonym dla jednej firmy.

Ustawa kazała ministrowi określić wyłączenia

Art. 21 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. 2026 poz. 199) brzmi:

„Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określa, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady ustalania podstawy wymiaru składek, z uwzględnieniem ograniczenia, o którym mowa w art. 19 ust. 1, oraz wyłączenia z podstawy wymiaru składek niektórych rodzajów przychodów.”

Wyłączenia są więc częścią systemu zaprojektowaną przez ustawodawcę. Ustawa sama nakazała, aby niektóre przychody nie wchodziły do podstawy wymiaru składek, i powierzyła ministrowi wskazanie, które.

Minister wskazał je w rozporządzeniu z 1998 r.

Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 18 grudnia 1998 r. (Dz.U. 1998 Nr 161 poz. 1106, t.j. Dz.U. 2025 poz. 316) wydano „Na podstawie art. 21 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych”. Weszło w życie 1 stycznia 1999 r. (§ 11). Jego § 2 ust. 1 pkt 26 wyłącza z podstawy:

„korzyści materialne wynikające z układów zbiorowych pracy, regulaminów wynagradzania lub przepisów o wynagradzaniu, a polegające na uprawnieniu do zakupu po cenach niższych niż detaliczne niektórych artykułów, przedmiotów lub usług”

Przepis jest ogólny. Dotyczy każdego pracodawcy, który przewidzi takie uprawnienie w układzie zbiorowym pracy, regulaminie wynagradzania albo przepisach o wynagradzaniu. Do zleceniobiorców stosuje się go odpowiednio (§ 5 ust. 2 pkt 2).

Jak sądy stosują ten przepis

Sąd Najwyższy w wyroku z 3 kwietnia 2008 r. (II UK 172/07, SAOS) przyjął, że wyłączenia z § 2 ust. 1 pkt 26 nie podlegają restrykcyjnej wykładni zwężającej. Wyrok zapadł na tle zwrotu kosztów przejazdów, więc przywołujemy go jako metodę wykładni, nie jako ocenę SoCap Token.

Sąd Apelacyjny w Warszawie w prawomocnym wyroku z 19 lutego 2025 r. (III AUa 1247/24; pierwsza instancja SO w Warszawie XXI U 595/23, jedna sprawa w dwóch instancjach) zastosował przepis do uprawnienia pracowników wnioskodawcy do zakupu dostępu do programu SoCap Token po cenie niższej niż detaliczna i wskazał, że do materii normatywnej aktów prawa pracy „należy określanie tego rodzaju korzyści materialnych, które są wyłączone z podstawy wymiaru składek”.

Korzystanie z wyłączenia przewidzianego przez prawo jest stosowaniem prawa. Zakres wyłączeń może zmienić prawodawca; do tego czasu obowiązujący przepis stosuje się zgodnie z jego treścią.

Co to znaczy dla pracownika

Emerytura z FUS jest liczona od składek zewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego (art. 25 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS), podzielonych przez średnie dalsze trwanie życia (art. 26 ust. 1). Mówimy to wprost: niższa podstawa składek oznacza niższy kapitał emerytalny z tej części wynagrodzenia. Dlatego w układzie U-CDLXXXII uprawnienie przysługuje „na pisemny wniosek pracownika” (§ 10 ust. 8), a pracownik powinien znać ten skutek przed złożeniem wniosku. Szczegóły są w odpowiedzi o emeryturze.

Wyłączenie dotyczy wyłącznie składek. Różnica między wartością świadczenia a odpłatnością jest przychodem pracownika w podatku dochodowym (art. 11 ust. 2b w związku z art. 12 ust. 1 ustawy o PIT), a pracodawca pobiera od niej zaliczkę.

Zakres odpowiedzi

  • Odpowiedź wskazuje źródło wyłączenia: delegację z art. 21 ustawy o systemie ubezpieczeń

społecznych i § 2 ust. 1 pkt 26 rozporządzenia MPiPS z 18 grudnia 1998 r., oraz sposób, w jaki sądy ten przepis stosują.

  • Obejmuje składki emerytalną i rentową oraz podatek dochodowy; składkę zdrowotną, chorobową

i wypadkową opisujemy w osobnych odpowiedziach.

  • Skutek dla świadczeń konkretnego pracownika przedstawia mu płatnik w indywidualnej informacji

przed złożeniem wniosku.

Co robić

  1. W rozmowie z organem wskazać art. 21 ustawy systemowej i § 2 ust. 1 pkt 26 rozporządzenia

jako źródło wyłączenia.

  1. Przed przystąpieniem pracownika przekazać mu informację o skutku dla podstawy emerytalnej

i zasiłkowej.

  1. Rozliczać zaliczkę na PIT od różnicy cen w pełnej wysokości.

Stan prawny na dzień

Stan prawny na 22 września 2026 r.: ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych w tekście jednolitym Dz.U. 2026 poz. 199, rozporządzenie z 1998 r. w tekście jednolitym Dz.U. 2025 poz. 316, ustawa o emeryturach i rentach z FUS w tekście jednolitym Dz.U. 2025 poz. 1749, ustawa o PIT w tekście jednolitym Dz.U. 2026 poz. 592.

Masz pytanie, na które nie ma tu odpowiedzi? [email protected] Wydawca: SoCap Polska sp. z o.o., NIP 8982325132 · Stan prawny: 22 września 2026 r.

Podstawy prawne i orzecznictwo

Powiązane pytania