• Dla pracodawców

Zoptymalizuj koszty i zwiększ zyski

Jakie warunki musi spełnić świadczenie, żeby było wyłączone z podstawy wymiaru składek?

Dla kogo: pracodawca, księgowa, kadrowa, dział prawny, organ kontrolny · Stan prawny: 2026-09-22 · Wydawca: SoCap Polska sp. z o.o.

Materiał publiczny: bez danych klientów.

Odpowiedź w skrócie: Świadczenie jest wyłączone z podstawy wymiaru składek, gdy spełnia przesłanki § 2 ust. 1 pkt 26 rozporządzenia z 1998 r.: źródło w układzie zbiorowym, regulaminie wynagradzania lub przepisach o wynagradzaniu, uprawnienie do zakupu i cenę niższą niż detaliczna. Sama nazwa świadczenia nie ma znaczenia. Wynagrodzenie jest przy tym wypłacane w pieniądzu.

Treść przepisu

Rozporządzenie z 18 grudnia 1998 r. (t.j. Dz.U. 2025 poz. 316), § 2 ust. 1 pkt 26, wyłącza z podstawy wymiaru składek:

„korzyści materialne wynikające z układów zbiorowych pracy, regulaminów wynagradzania lub przepisów o wynagradzaniu, a polegające na uprawnieniu do zakupu po cenach niższych niż detaliczne niektórych artykułów, przedmiotów lub usług”

Do umowy zlecenia stosuje się ten przepis odpowiednio (§ 5 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia).

Trzy przesłanki przepisu i zasada wypłaty w pieniądzu

  1. Źródło w akcie prawa pracy. Korzyść musi wynikać z układu zbiorowego pracy, regulaminu

wynagradzania lub przepisów o wynagradzaniu. Kodeks pracy zalicza te akty do prawa pracy (art. 9 § 1). Sąd Apelacyjny w Warszawie w sprawie III AUa 1247/24 wskazał, że do materii normatywnej tych aktów „należy określanie tego rodzaju korzyści materialnych, które są wyłączone z podstawy wymiaru składek”.

  1. Uprawnienie do zakupu. Pracownik nabywa prawo do kupienia określonych artykułów,

przedmiotów lub usług. W układzie U-CDLXXXII uprawnienie powstaje „na pisemny wniosek pracownika” (§ 10 ust. 8), a przedmiot i upust określają załączniki do układu.

  1. Cena niższa niż detaliczna. Musi istnieć cena detaliczna i niższa cena płacona przez

pracownika. Wyłączona jest różnica między nimi. Sąd Apelacyjny ujął to tak: wyłączeniu „będzie podlegała wartość różnicy pomiędzy ceną nabycia usługi, a ponoszoną przez pracownika odpłatnością”.

  1. Wynagrodzenie w pieniądzu (zasada prawa pracy, która towarzyszy przesłankom). Kodeks pracy stanowi, że „Wypłaty wynagrodzenia dokonuje się

w formie pieniężnej” (art. 86 § 2). Układ U-CDLXXXII zapisuje to wprost: „Wynagrodzenie wypłacane jest w pieniądzu” (§ 10 ust. 7). Korzyść jest uprawnieniem do zakupu, a nie zamiennikiem wypłaty.

Wysokość odpłatności nie jest warunkiem

Przepis nie określa, ile pracownik ma zapłacić. Sąd Apelacyjny w Gdańsku w wyroku z 4 listopada 2025 r. (III AUa 1418/25, SAOS), powołując obok siebie wyrok SN II UK 172/07 i wyrok w sprawie III AUa 1247/24, stwierdził, że „przepis ten nie formułuje żadnych wymagań co do skali odpłatności”. Tamta sprawa dotyczyła wpłat pracodawcy na polisy ubezpieczeniowe i została rozstrzygnięta na tle jej własnych faktów (omawiamy to w pytaniu o inne sądy powołujące wyrok III AUa 1247/24). Przywołujemy z niej wyłącznie tezę o skali odpłatności.

Tak samo ocenia to dr hab. Łukasz Pisarczyk, prof. UW, w opinii prawnej z 14 czerwca 2023 r. (pełny tekst):

„Wysokość odpłatności ponoszonej przez pracowników za nabycie uprawnienia nie wpływa na możliwość zastosowania omawianego wyłączenia – może być ona wręcz symboliczna w relacji do wartości rynkowej nabytych artykułów, przedmiotów lub usług.” (pkt 5)

Jak sądy stosują te warunki

Sąd Apelacyjny w Warszawie (III AUa 1247/24, pierwsza instancja SO w Warszawie XXI U 595/23, jedna sprawa w dwóch instancjach) ocenił konstrukcję opisaną przez wnioskodawcę przez te same warunki: źródło w akcie prawa pracy, przedmiot i mechanizm ceny. Uznał, że świadczenie „nie stanowi ekwiwalentu w formie pieniężnej” i że

„każde przysporzenie majątkowe, w tym także udostępnienie przez pracodawcę możliwości dostępu pracowników do zakupu po cenach tańszych niż rynkowe usług na podstawie aktów lub przepisów prawa pracy, podlegają wyłączeniu z podstawy wymiaru składek”.

Sąd Najwyższy w wyroku z 3 kwietnia 2008 r. (II UK 172/07, SAOS) przyjął, że o tytule świadczenia rozstrzygają postanowienia aktu zakładowego, a nie forma organizacyjna wypłaty. Sprawa dotyczyła zwrotu kosztów przejazdów, więc przywołujemy ją jako metodę wykładni, nie jako ocenę SoCap Token.

Przesłanki działają łącznie

Przesłanki z § 2 ust. 1 pkt 26 ocenia się łącznie. Gdy której brakuje, wyłączenie nie ma zastosowania, a wartość świadczenia wchodzi do podstawy wymiaru składek jako przychód (art. 18 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Składki oblicza i rozlicza płatnik (art. 17 ust. 1), więc to on koryguje rozliczenia. Pracodawca nie dopisuje przy tym warunków, których przepis nie zawiera.

Zakres odpowiedzi

  • Odpowiedź obejmuje przesłanki § 2 ust. 1 pkt 26 rozporządzenia i sposób, w jaki stosują je

sądy, w tym w sprawie XXI U 595/23 i III AUa 1247/24, rozstrzygniętej prawomocnie. U danego pracodawcy spełnienie przesłanek pokazują jego układ albo regulamin i praktyka wypłat.

  • Dotyczy podstawy wymiaru składek. W podatku dochodowym różnica cen jest przychodem pracownika.
  • Omawiamy wyroki zweryfikowane w pełnej treści.

Co robić

  • Sprawdź, czy uprawnienie wynika z układu zbiorowego pracy, regulaminu wynagradzania albo

przepisów o wynagradzaniu, i czy masz ten dokument.

  • Sprawdź, czy dokument opisuje przedmiot, cenę detaliczną i cenę dla pracownika.
  • Sprawdź, czy wynagrodzenie jest wypłacane w pieniądzu, a korzyść jest odrębnym uprawnieniem

na wniosek pracownika.

  • Trzymaj komplet dokumentów w teczce płatnika (zob. pytanie o dokumenty w teczce).

Stan prawny na dzień

Stan prawny na 22 września 2026 r.: rozporządzenie z 1998 r. w tekście jednolitym Dz.U. 2025 poz. 316, Kodeks pracy w tekście jednolitym Dz.U. 2025 poz. 277, ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych w tekście jednolitym Dz.U. 2026 poz. 199.

Masz pytanie, na które nie ma tu odpowiedzi? [email protected] Wydawca: SoCap Polska sp. z o.o., NIP 8982325132 · Stan prawny: 22 września 2026 r.

Podstawy prawne i orzecznictwo

Powiązane pytania