Czym różni się świadczenie z układu zbiorowego od świadczenia z regulaminu wynagradzania w przepisach o składkach?
Materiał publiczny: bez danych klientów.
Odpowiedź w skrócie: W przepisach o składkach oba akty działają tak samo: § 2 ust. 1 pkt 26 rozporządzenia z 1998 r. wymienia układy zbiorowe pracy i regulaminy wynagradzania obok siebie, więc korzyść z każdego z nich jest wyłączona na tych samych warunkach. Różnią się trybem powstania: układ zawierają pracodawca i związek zawodowy w rokowaniach, regulamin ustala pracodawca.
Przepis składkowy traktuje oba akty jednakowo
§ 2 ust. 1 pkt 26 rozporządzenia z 18 grudnia 1998 r. (t.j. Dz.U. 2025 poz. 316) wyłącza z podstawy wymiaru składek:
„korzyści materialne wynikające z układów zbiorowych pracy, regulaminów wynagradzania lub przepisów o wynagradzaniu, a polegające na uprawnieniu do zakupu po cenach niższych niż detaliczne niektórych artykułów, przedmiotów lub usług oraz korzystaniu z bezpłatnych lub częściowo odpłatnych przejazdów środkami lokomocji”
Przepis wymienia trzy źródła korzyści na równych prawach. Nie wprowadza pierwszeństwa układu przed regulaminem ani odwrotnie. Przesłanki wyłączenia (uprawnienie do zakupu i cena niższa niż detaliczna) są dla obu aktów te same.
Obydwa akty są źródłem prawa pracy. Art. 9 § 1 Kodeksu pracy zalicza do prawa pracy „postanowienia układów zbiorowych pracy i innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów i statutów określających prawa i obowiązki stron stosunku pracy”.
Sąd Najwyższy w wyroku z 3 kwietnia 2008 r. (II UK 172/07, SAOS) orzekał o świadczeniu przyznanym w regulaminie wynagradzania i wskazał, że o tytule wypłaty rozstrzygają postanowienia aktu prawa pracy, a nie jej forma organizacyjna. Sprawa SoCap Token rozstrzygnięta przez Sąd Okręgowy w Warszawie (XXI U 595/23) i prawomocnie przez Sąd Apelacyjny w Warszawie (III AUa 1247/24) dotyczyła postanowienia, które pracodawca zamierzał wprowadzić do regulaminu wynagradzania. Sądy oceniły je na podstawie tego samego § 2 ust. 1 pkt 26.
Czym różnią się oba akty w prawie pracy
| Układ zbiorowy pracy | Regulamin wynagradzania | |
|---|---|---|
| kto tworzy | pracodawca i zakładowa albo międzyzakładowa organizacja związkowa w drodze rokowań (art. 9 ust. 1 i 2 ustawy z 5.11.2025) | pracodawca; jeżeli działa zakładowa organizacja związkowa, uzgadnia z nią regulamin (art. 77² § 4 KP) |
| kiedy obowiązkowy | nie jest obowiązkowy | pracodawca zatrudniający co najmniej 50 pracowników nieobjętych układem ustala regulamin (art. 77² § 1 KP); mniejszy może go ustalić (art. 77² § 1¹ KP) |
| wejście w życie | nie wcześniej niż z dniem prawidłowo dokonanego zgłoszenia do Krajowej Ewidencji Układów Zbiorowych Pracy (art. 16 ust. 1 ustawy z 5.11.2025) | po upływie dwóch tygodni od podania do wiadomości pracowników (art. 77² § 6 KP) |
| pozycja w hierarchii | postanowienia regulaminów nie mogą być mniej korzystne niż postanowienia układów (art. 9 § 3 KP) | obowiązuje do czasu objęcia pracowników układem, który ustala warunki wynagradzania (art. 77² § 3 KP) |
| inni pracodawcy | strony mogą zgodzić się, aby w prawa i obowiązki strony wstąpił pracodawca, który układu nie zawarł (art. 14 ust. 4 ustawy z 5.11.2025) | regulamin jest aktem jednego pracodawcy |
Art. 77¹ Kodeksu pracy, w brzmieniu nadanym ustawą z 5 listopada 2025 r., stanowi, że warunki wynagradzania za pracę i przyznawania innych świadczeń związanych z pracą ustalają układy zbiorowe pracy, przy czym odrębne zasady przewidują art. 77² do 77⁵ Kodeksu pracy. Regulamin może przy tym ustalać także „inne świadczenia związane z pracą i zasady ich przyznawania” (art. 77² § 2 KP).
Dlaczego model SoCap opiera się na układzie
Świadczenie SoCap Token wynika z Zakładowego Układu Zbiorowego Pracy Socap Bonus Białystok sp. z o.o. z 24 listopada 2023 r., wpisanego do rejestru przez Okręgowego Inspektora Pracy w Białymstoku 7 lutego 2024 r. pod nr U-CDLXXXII (§ 10 ust. 8). Układ jest aktem uzgodnionym ze związkiem zawodowym. Dla wyłączenia składkowego forma układu daje ten sam skutek co regulamin wynagradzania.
Zakres odpowiedzi
- Odpowiedź porównuje układ zbiorowy pracy i regulamin wynagradzania jako dwa z trzech źródeł
korzyści wymienionych w § 2 ust. 1 pkt 26 rozporządzenia z 1998 r., na podstawie art. 9, art. 77¹ i art. 77² Kodeksu pracy oraz ustawy z 5 listopada 2025 r. o układach zbiorowych pracy i porozumieniach zbiorowych.
- Zgłoszenie układu do Krajowej Ewidencji Układów Zbiorowych Pracy i zasady dla układów
zawartych przed 13 grudnia 2025 r. reguluje ustawa z 5 listopada 2025 r.
- W podatku dochodowym korzyść z każdego z tych aktów jest przychodem pracownika w rozumieniu
przepisów o PIT.
Co robić
- W dokumentacji płatnika wskaż, z którego aktu wynika świadczenie: układu zbiorowego pracy
czy regulaminu wynagradzania, z nazwą, datą i numerem.
- Przy układzie zachowaj dowód rejestracji albo zgłoszenia oraz dokument, na podstawie
którego pracodawca stosuje układ.
- Przy regulaminie zachowaj dowód podania go do wiadomości pracowników i, jeżeli działa
zakładowa organizacja związkowa, dowód uzgodnienia z nią treści.
Stan prawny na dzień
Stan prawny na 22 września 2026 r.: rozporządzenie z 1998 r. w tekście jednolitym Dz.U. 2025 poz. 316, Kodeks pracy w tekście jednolitym Dz.U. 2025 poz. 277 z późniejszymi zmianami, ustawa z 5 listopada 2025 r. o układach zbiorowych pracy i porozumieniach zbiorowych (Dz.U. 2025 poz. 1661).
Masz pytanie, na które nie ma tu odpowiedzi? [email protected] Wydawca: SoCap Polska sp. z o.o., NIP 8982325132 · Stan prawny: 22 września 2026 r.
Podstawy prawne i orzecznictwo
- § 2 ust. 1 pkt 26 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 18.12.1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz.U. 1998 Nr 161 poz. 1106, t.j. Dz.U. 2025 poz. 316), autor: Minister Pracy i Polityki Socjalnej
- art. 9 § 1 i § 3, art. 77¹ oraz art. 77² § 1, § 1¹, § 2, § 3, § 4 i § 6 ustawy z 26.06.1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz.U. 2025 poz. 277, art. 77¹ w brzmieniu nadanym ustawą z 5.11.2025), autor: Sejm RP
- art. 9 ust. 1 i 2, art. 13 ust. 1, art. 14 ust. 4 i art. 16 ust. 1 i 2 ustawy z 5.11.2025 r. o układach zbiorowych pracy i porozumieniach zbiorowych (Dz.U. 2025 poz. 1661), autor: Sejm RP
- SA w Warszawie, 19.02.2025, III AUa 1247/24, prawomocny: apelacja ZUS oddalona
- SO w Warszawie, 12.03.2024, XXI U 595/23: pierwsza instancja tej samej sprawy
- SN, 3.04.2008, II UK 172/07, OSNP 2009/13-14/181: o tytule świadczenia rozstrzygają postanowienia aktu prawa pracy (sprawa dotyczyła zwrotu kosztów przejazdów na podstawie regulaminu wynagradzania, nie modelu SoCap)
Powiązane pytania
- Jak zakładowy układ zbiorowy działa jako źródło prawa pracy dla świadczenia SoCap?
- Co to jest zakładowy układ zbiorowy pracy U-CDLXXXII i co w nim jest?
- Jakie warunki musi spełnić świadczenie, żeby było wyłączone z podstawy wymiaru składek?
- Jakie świadczenia z układów zbiorowych pracy, oprócz SoCap, korzystają z wyłączenia z § 2 ust. 1 pkt 26 rozporządzenia składkowego?