• Dla pracodawców

Zoptymalizuj koszty i zwiększ zyski

Czy nowa ustawa o układach zbiorowych pracy z 5 listopada 2025 r. zmienia coś dla firm w SoCap?

Dla kogo: pracodawca, dział prawny, doradca, organ kontrolny · Stan prawny: 2026-09-22 · Wydawca: SoCap Polska sp. z o.o.

Materiał publiczny — bez danych klientów.

Odpowiedź w skrócie: nie zmienia podstawy wyłączenia ze składek, bo nie dotyka rozporządzenia składkowego, a układy zawarte wcześniej pozostają w mocy. Zmienia tryb: nowe zdarzenia dotyczące układu, takie jak wstąpienie, zmiana czy wypowiedzenie, wymagają zgłoszenia pod rygorem niewywołania skutków prawnych, a do czasu utworzenia ewidencji zgłasza się je elektronicznie ministrowi.

Podstawa prawna

Ustawa z 5 listopada 2025 r. o układach zbiorowych pracy i porozumieniach zbiorowych (Dz.U. 2025 poz. 1661) weszła w życie 13 grudnia 2025 r. Zastąpiła dział XI Kodeksu pracy (art. 40 pkt 8 ustawy uchyla ten dział, a art. 77¹ Kodeksu pracy odsyła teraz do ustawy).

Podstawa wyłączenia korzyści materialnej ze składek pozostaje ta sama: § 2 ust. 1 pkt 26 rozporządzenia z 18 grudnia 1998 r., zastosowany w sprawie SoCap Token przez Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z 19 lutego 2025 r., III AUa 1247/24. Nowa ustawa tego rozporządzenia nie zmienia.

Co zostaje bez zmian

  • Układy zawarte wcześniej pozostają w mocy (art. 51 ust. 1). Układ, na którym opiera się SoCap, zarejestrowany przed wejściem ustawy w życie, nie wygasa i nie wymaga ponownego zawarcia.
  • Rozporządzenie składkowe i jego § 2 ust. 1 pkt 26 obowiązują w niezmienionym brzmieniu.
  • Zasada korzystności. Postanowienia układu nie mogą być mniej korzystne dla pracowników niż Kodeks pracy (art. 16 ust. 7 ustawy, art. 9 § 2 Kodeksu pracy).

Co się zmienia

Zakres podmiotowy. Ustawa posługuje się pojęciem osoby wykonującej pracę zarobkową (art. 2 pkt 1), a układ może określać warunki nie tylko stosunków pracy, ale także innych stosunków prawnych będących podstawą pracy zarobkowej (art. 3 ust. 1). To pozwala objąć układem także zleceniobiorców, jeśli strony tak postanowią.

Wstąpienie w układ. Strony układu mogą wyrazić zgodę, aby w prawa i obowiązki strony wstąpił pracodawca, który układu nie zawarł (art. 14 ust. 4). Tak do układu dołącza firma wdrażająca SoCap.

Zgłoszenie zamiast rejestracji. Układ wchodzi w życie nie wcześniej niż z dniem prawidłowego zgłoszenia, a postanowień układu niezgłoszonego nie stosuje się (art. 16 ust. 1 i 2). Zgłoszeniu pod rygorem niewywoływania skutków prawnych podlegają m.in. wstąpienie w prawa i obowiązki strony, rozwiązanie układu, odstąpienie od stosowania i wypowiedzenie (art. 34 ust. 1).

Okres przejściowy. Krajowa Ewidencja Układów Zbiorowych Pracy ma powstać w ciągu dwóch lat od wejścia ustawy w życie (art. 52 ust. 1). Do tego czasu zgłoszenia składa się elektronicznie ministrowi właściwemu do spraw pracy, a potwierdzenie zgłoszenia wydaje się w ciągu trzech miesięcy (art. 52 ust. 3 i 4).

Brak weryfikacji treści przez ministra. Minister nie weryfikuje zgodności układu z prawem (art. 32 ust. 1). Potwierdzenie zgłoszenia jest więc dokumentem ewidencyjnym, nie oceną legalności modelu.

Kontrola sądowa układu. Wniosek o ustalenie, czy treść układu jest zgodna z przepisami prawa pracy lub czy układ zawarto zgodnie z przepisami, mogą złożyć m.in. objęci układem pracownik, organizacja związkowa i pracodawca, a także inspektor pracy i prokurator (art. 22 ust. 1). Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie ma w tym katalogu. Przy układzie zakładowym postępowanie toczy się przed sądem rejonowym w trybie nieprocesowym, a złożenie wniosku nie wstrzymuje stosowania układu (art. 22 ust. 2, 3 i 5).

Ocena aktualności. Strony układu mają na bieżąco oceniać, czy jego postanowienia są aktualne (art. 21).

Zakres odpowiedzi

  • Odpowiedź opisuje zmiany ustawowe, a każdy układ zbiorowy ocenia się według jego treści.
  • Ustawa pozwala objąć układem osoby na umowach cywilnych. Zakres podmiotowy istniejącego

układu wynika z jego treści, a rozszerzenie tego zakresu następuje przez zmianę treści układu.

  • Potwierdzenie zgłoszenia przez ministra jest czynnością rejestracyjną; skutki składkowe

świadczenia wynikają z § 2 ust. 1 pkt 26 rozporządzenia z 18 grudnia 1998 r.

  • Tryb zgłoszeń po utworzeniu Krajowej Ewidencji Układów Zbiorowych Pracy określą przepisy

o tej ewidencji.

Co robić

Pracodawca, który wstępuje do układu po 13 grudnia 2025 r., powinien zadbać o dwie rzeczy: pisemną zgodę stron układu na wstąpienie oraz elektroniczne zgłoszenie wstąpienia ministrowi. Stosowanie postanowień układu, w tym świadczenia opartego na SoCap Token, zaczyna się dopiero po skutecznym wstąpieniu i zgłoszeniu. Każdą późniejszą zmianę, wypowiedzenie albo odstąpienie również trzeba zgłosić.

Stan prawny na dzień

Stan prawny na 21 września 2026 r. Do czasu utworzenia Krajowej Ewidencji Układów Zbiorowych Pracy stosuje się tryb przejściowy z art. 52.

Masz pytanie, na które nie ma tu odpowiedzi? [email protected] Wydawca: SoCap Polska sp. z o.o., NIP 8982325132 · Stan prawny: 21 września 2026 r.

Podstawy prawne i orzecznictwo

Powiązane pytania