• Dla pracodawców

Zoptymalizuj koszty i zwiększ zyski

Na jakiej podstawie sąd uznał SoCap Token za usługę w rozumieniu § 2 ust. 1 pkt 26?

Dla kogo: dział prawny, doradca, księgowa, organ kontrolny · Stan prawny: 2026-09-22 · Wydawca: SoCap Polska sp. z o.o.

Materiał publiczny: bez danych klientów.

Odpowiedź w skrócie: Sąd Okręgowy w Warszawie (XXI U 595/23) uznał SoCap Token za usługę objętą § 2 ust. 1 pkt 26 rozporządzenia, a Sąd Apelacyjny w Warszawie (III AUa 1247/24) prawomocnie oddalił apelację ZUS; o kwalifikacji decyduje treść świadczenia, a nie definicja słownikowa. Zakup dostępu do programu komputerowego jest świadczeniem usług.

Przepis, który wymienia usługi

Rozporządzenie z 18 grudnia 1998 r. (t.j. Dz.U. 2025 poz. 316), § 2 ust. 1 pkt 26, wyłącza z podstawy wymiaru składek:

„korzyści materialne wynikające z układów zbiorowych pracy, regulaminów wynagradzania lub przepisów o wynagradzaniu, a polegające na uprawnieniu do zakupu po cenach niższych niż detaliczne niektórych artykułów, przedmiotów lub usług”

Przepis nie definiuje pojęcia „usługi”. Sąd musiał więc ustalić, czy dostęp do programu komputerowego, który pracownik kupuje po cenie niższej niż detaliczna, jest usługą w tym znaczeniu.

Co ustalił Sąd Okręgowy w Warszawie

Organ rentowy oparł się na definicji licencji ze słownika języka polskiego. Sąd Okręgowy w Warszawie w wyroku z 12 marca 2024 r. (XXI U 595/23) ocenił to stanowisko tak:

„stanowisko organu rentowego jest rażąco błędne i nie zasługuje na uwzględnienie.”

Sąd wskazał, że definicja słownikowa nie uwzględnia specyfiki licencji jako dostępu do programu komputerowego, i sięgnął do prawa podatkowego. Zakup dostępu do programu wraz z licencją ma charakter świadczenia usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, który obejmuje także przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę czynności. Sąd powołał tu wyrok NSA z 30 maja 2017 r. (I FSK 1821/15) i podsumował:

„Bez znaczenia pozostaje więc brak wskazania wprost „licencji” w § 2 ust. 1 pkt 26 rozporządzenia składkowego, skoro licencja taka winna być traktowana na równi z zakupem usługi.”

Na podstawie art. 477^14 § 2 k.p.c. sąd zmienił zaskarżoną decyzję ZUS.

Co ustalił Sąd Apelacyjny w Warszawie

Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z 19 lutego 2025 r. (III AUa 1247/24) oddalił apelację ZUS. To ta sama sprawa w drugiej instancji, a wyrok jest prawomocny. Sąd napisał:

„W ocenie Sądu Apelacyjnego, dostęp do zakupu programu Socaptoken współfinansowanego przez pracodawcę należy traktować jako usługę cyfrową, która nie stanowi elementu wynagrodzenia za pracę.”

Sąd wyjaśnił też, że korzyści pracowników wnioskodawcy nie ocenia się wyłącznie przez definicję licencji, lecz przez cały system przysporzeń uzyskiwanych po zakupie dostępu, i nazwał go „systemem rabatowania cen, który nie może być postrzegany jako wynagrodzenie za pracę”. Co do sposobu czytania przepisu sąd stwierdził, że wyłączenia z § 2 rozporządzenia są wyliczone enumeratywnie, „ale nie oznacza to, że sytuacje te podlegają restrykcyjnej wykładni zwężającej”.

Ta sama metoda w linii Sądu Najwyższego

Sąd Najwyższy w wyroku z 3 kwietnia 2008 r. (II UK 172/07, OSNP 2009/13-14/181, pełny tekst w otwartej bazie SAOS) przyjął, że wyłączenia z § 2 ust. 1 pkt 26 nie podlegają restrykcyjnej wykładni zwężającej, a o tytule świadczenia rozstrzygają postanowienia aktu prawa pracy. Tamta sprawa dotyczyła zwrotu kosztów przejazdów, czyli drugiej hipotezy tego samego przepisu. Przywołujemy ją wyłącznie jako metodę wykładni, nie jako ocenę SoCap Token.

Co mówi opinia prawna

Dr hab. Łukasz Pisarczyk, prof. Uniwersytetu Warszawskiego, w opinii prawnej z 14 czerwca 2023 r. (pełny tekst) odniósł się do samego pojęcia usługi:

„Pojęcie „usługi” użyte w § 2 ust. 1 pkt 26 Rozporządzenia obejmuje, w mojej ocenie, także usługi elektroniczne. Okoliczność, że katalog dostępnych usług podlega zmianom nie ma przy tym żadnego znaczenia dla możliwości skorzystania z przedmiotowego wyłączenia.” (pkt 12)

Opinię przywołujemy w tym jednym punkcie, dotyczącym zakresu pojęcia usługi.

Dlaczego o kwalifikacji decyduje przepis, a nie słownik

Źródła powszechnie obowiązującego prawa wylicza art. 87 ust. 1 Konstytucji RP: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. Słownik pomaga ustalić znaczenie słowa, ale nie zawęża przepisu wbrew znaczeniu, jakie temu samemu pojęciu nadaje ustawa. Skoro ustawa o VAT traktuje udostępnienie programu i przeniesienie praw niematerialnych jako usługę, ta sama czynność jest usługą także w rozumieniu przepisu o podstawie wymiaru składek.

Zakres odpowiedzi

  • Odpowiedź dotyczy świadczenia z podstawą w układzie zbiorowym pracy, regulaminie wynagradzania

albo przepisach o wynagradzaniu. Kwalifikacja jako usługi jest jedną z przesłanek wyłączenia, obok podstawy w akcie prawa pracy i częściowej odpłatności.

  • Odpowiedź dotyczy podstawy wymiaru składek. W podatku dochodowym różnica cen jest przychodem

pracownika, od którego płatnik pobiera zaliczkę.

  • Wyrok w sprawie XXI U 595/23 i III AUa 1247/24 jest prawomocny i wiąże strony tamtego

postępowania (art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego). W sprawie innego pracodawcy sąd ocenia jego dokumenty, a wyrok wskazuje konstrukcję, którą sąd już ocenił.

Co robić

  1. W dokumentach płatnika opisywać przedmiot świadczenia jako usługę: dostęp do programu

komputerowego kupowany po cenie niższej niż detaliczna.

  1. W korespondencji z organem wskazać, że kwalifikację usługi ocenił sąd w dwóch instancjach

jednej sprawy (XXI U 595/23 i III AUa 1247/24), oraz przywołać art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT.

  1. Wskazać art. 87 ust. 1 Konstytucji RP jako katalog źródeł prawa.

Stan prawny na dzień

Stan prawny na 22 września 2026 r.: rozporządzenie z 1998 r. w tekście jednolitym Dz.U. 2025 poz. 316, ustawa o VAT w tekście jednolitym Dz.U. 2025 poz. 775, Kodeks postępowania cywilnego w tekście jednolitym Dz.U. 2026 poz. 468.

Masz pytanie, na które nie ma tu odpowiedzi? [email protected] Wydawca: SoCap Polska sp. z o.o., NIP 8982325132 · Stan prawny: 22 września 2026 r.

Podstawy prawne i orzecznictwo

Powiązane pytania