• Dla pracodawców

Zoptymalizuj koszty i zwiększ zyski

Świadczenie opiera się na wewnętrznym akcie pracodawcy — czy to nie znaczy, że brakuje podstawy w układzie zbiorowym?

Dla kogo: organ, dział prawny, doradca · Stan prawny: 2026-09-15 · Wydawca: SoCap Polska sp. z o.o.

Materiał publiczny — bez danych klientów.

Odpowiedź w skrócie: nie — w modelu SoCap podstawą nie jest wewnętrzny akt pracodawcy, tylko zakładowy układ zbiorowy pracy, a to jest instytucja o innym statusie prawnym. Zgodnie z art. 9 § 1 Kodeksu pracy układy zbiorowe pracy należą do źródeł prawa pracy. Nie są regulaminem ani polityką firmy — są aktem normatywnym, którego treść wiąże strony stosunku prawnego z mocy prawa, nie z mocy decyzji pracodawcy. Świadczenie oparte na układzie zbiorowym ma podstawę w źródle prawa pracy; świadczenie oparte wyłącznie na akcie wewnętrznym pracodawcy takiej podstawy nie ma. To jest wymierna, ustawowa różnica, nie kwestia nazewnictwa.

Dlaczego układ zbiorowy nie jest „polityką firmy”

Art. 3 ust. 1 ustawy z 5 listopada 2025 r. o układach zbiorowych pracy i porozumieniach zbiorowych stanowi wprost: „Układ zbiorowy pracy określa warunki, jakim powinna odpowiadać treść stosunków pracy lub innych stosunków prawnych będących podstawą wykonywania pracy zarobkowej”. Ma to bezpośrednie znaczenie dla podstawy wyłączenia składkowego — § 2 ust. 1 pkt 26 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 18 grudnia 1998 r. wymaga, aby korzyść materialna wynikała z układu zbiorowego pracy, regulaminu wynagradzania lub przepisów o wynagradzaniu. SoCap Token jest instrumentem udostępnianym na podstawie zakładowego układu zbiorowego pracy — nie na podstawie jednostronnej decyzji pracodawcy, którą można w każdej chwili odwołać bez udziału drugiej strony.

Korzystniejsze postanowienia układu wchodzą przy tym do treści stosunku prawnego automatycznie, z mocy prawa — art. 16 ust. 4 ustawy z 5 listopada 2025 r. stanowi, że z dniem wejścia w życie układu zastępują one dotychczasowe warunki umowy, bez potrzeby aneksowania umów indywidualnych.

„Wymóg ten ma charakter bezwzględny. Brak w układzie zbiorowym pracy takiego postanowienia powoduje, że pominięcie w podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne korzyści materialnej związanej z udostępnionym oprogramowaniem jest niedopuszczalne.”

prof. UwB dr hab. Iwona Sierocka, radca prawny, „Socaptoken a podstawa składek na ubezpieczenia społeczne. Omówienie wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z 12.03.2024 r., XXI U 595/23”, Białystok, 22 stycznia 2025 r.. Zakres i pełne omówienie tej opinii.

Kto może w ogóle kwestionować układ zbiorowy — i jak

To jest zasadnicza różnica między układem zbiorowym a aktem wewnętrznym pracodawcy. Zgodnie z art. 22 ustawy z 5 listopada 2025 r. legitymację do wystąpienia do sądu pracy z wnioskiem o ustalenie, czy treść układu jest zgodna z przepisami prawa pracy, mają wyłącznie: pracownik, inna osoba wykonująca pracę zarobkową objęta układem, emeryt, rencista, organizacja związkowa, pracodawca objęty postanowieniami układu, inspektor pracy oraz prokurator. Organ rentowy w tym katalogu nie występuje.

Trzy bariery wynikają z tego przepisu wprost:

  1. Inspektor pracy jest wnioskodawcą, nie organem rozstrzygającym. Nie wydaje w tym zakresie decyzji administracyjnej — ocena należy wyłącznie do sądu pracy.
  2. Samo złożenie wniosku niczego nie wstrzymuje. Art. 22 ust. 3 stanowi wprost: „Wniesienie wniosku (…) nie wstrzymuje wejścia w życie ani stosowania układu zbiorowego pracy”. Układ obowiązuje przez cały czas trwania postępowania.
  3. Nawet orzeczenie niekorzystne działa wyłącznie na przyszłość. Art. 22 ust. 7 przewiduje, że sąd orzeka o nieobowiązywaniu układu „od dnia uprawomocnienia się orzeczenia” — nie wstecz.

Czy nowa ustawa o Państwowej Inspekcji Pracy to zmienia

Ustawa z 11 marca 2026 r. o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz.U. 2026 poz. 473) przyznała inspektorowi pracy nowe uprawnienie: może stwierdzić w drodze decyzji administracyjnej istnienie stosunku pracy (art. 11 ust. 1 pkt 7a). To uprawnienie bywa w komunikacji publicznej przedstawiane szerzej, niż wynika to z przepisu. Decyzja ta rozstrzyga o rodzaju umowy — czy dana czynność faktyczna wykonywana jest w warunkach art. 22 § 1 Kodeksu pracy. Nie rozstrzyga o ważności układu zbiorowego ani o zasadności wyłączenia składkowego. Odwrotnie również: zakwestionowanie układu zbiorowego wymaga drogi z art. 22 ustawy o układach zbiorowych pracy — czyli wniosku do sądu pracy, który stosowania układu nie wstrzymuje. Są to dwie odrębne drogi prawne, o odrębnych organach właściwych i odrębnych trybach — przedmiotem kontroli jest kwalifikacja umowy, nie ważność układu zbiorowego pracy.

Co potwierdza, że ta konstrukcja nie jest naszą własną oceną

Zakładowy układ zbiorowy pracy, na którym opiera się SoCap Token, jest zarejestrowany przez Okręgowy Inspektorat Pracy — organ właściwy do rejestracji układów zbiorowych. Kwalifikację świadczenia tego rodzaju (uprawnienia do zakupu po cenie niższej niż detaliczna) ocenił prawomocny wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 19 lutego 2025 r. (sygn. III AUa 1247/24), poprzedzony wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie z 12 marca 2024 r. (sygn. XXI U 595/23); w tamtej sprawie podstawą świadczenia miał być regulamin wynagradzania. Zgodnie z art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej.

Ministerstwo Finansów odniosło się do konstrukcji będącej przedmiotem tego wyroku w informacji z 20 kwietnia 2026 r. (baza Eureka, ID 687876) i wprost podzieliło kwalifikację przyjętą przez sąd w zakresie podatku PIT, nie wskazując przy tym ryzyka wykorzystywania takiej konstrukcji do optymalizacji podatkowej.

Co rzeczywiście miałoby znaczenie

Zarzut byłby trafny, gdyby świadczenie opierało się wyłącznie na jednostronnym akcie wewnętrznym pracodawcy, bez podstawy w układzie zbiorowym albo regulaminie wynagradzania spełniającym wymogi § 2 ust. 1 pkt 26 rozporządzenia — albo gdyby układ zbiorowy nie został zarejestrowany, nie został zgłoszony zgodnie z przepisami przejściowymi, albo prawomocnym orzeczeniem sądu pracy uznano go za nieobowiązujący. Dlatego rejestracja układu, jego zgłoszenie zgodnie z przepisami ustawy z 5 listopada 2025 r. i dokumentacja przystąpienia konkretnego pracodawcy nie są formalnością — są warunkiem konstrukcyjnym, który musi być spełniony i udokumentowany w praktyce każdego wdrożenia SoCap Token.

Masz pytanie, na które nie ma tu odpowiedzi? [email protected] Wydawca: SoCap Polska sp. z o.o., NIP 8982325132 · Stan prawny: 15 września 2026 r.

Podstawy prawne i orzecznictwo — z autorem każdego źródła

Cytaty pochodzą z aktów prawnych i orzeczeń wskazanych przy każdym z nich; ich autorem jest organ, który je wydał. Pozostały tekst jest omówieniem tych źródeł przygotowanym przez SoCap Polska jako wydawcę strony.

Powiązane pytania