• Dla pracodawców

Zoptymalizuj koszty i zwiększ zyski

Ustawa z 11 marca 2026 r. o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz.U. 2026 poz. 473): najważniejsze przepisy

Dla kogo: dział prawny, doradcy podatkowi, organy kontrolne, dziennikarze · Stan prawny: 9 września 2026 r. · Wydawca: SoCap Polska sp. z o.o.

Materiał publiczny — dokument urzędowy, ogłoszony w Dzienniku Ustaw, bez danych klientów.

Odpowiedź w skrócie: to omówienie najważniejszych przepisów ustawy z 11 marca 2026 r. o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw — ogłoszonej 7 kwietnia 2026 r. jako Dz.U. 2026 poz. 473, podpisanej przez Prezydenta RP Karola Nawrockiego, w mocy od 8 lipca 2026 r. (z kilkoma wyjątkami wchodzącymi w życie wcześniej). Przepisy przytaczamy dosłownie, a pełny urzędowy tekst jest dostępny w Dzienniku Ustaw, bo to ta ustawa jest źródłem odpowiedzi na pytanie, czy nowa wymiana danych między PIP, ZUS i KAS dotyczy modelu SoCap — a najmocniejszym argumentem jest dosłowne brzmienie przepisu, nie streszczenie.

Dlaczego cytujemy dosłowne brzmienie przepisów

Wyrok sądu i ustawa są dokumentami urzędowymi i jako takie nie podlegają ochronie prawnoautorskiej (art. 4 ustawy z 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych) — publikacja nie wymaga niczyjej zgody. Ustawa liczy dwadzieścia artykułów i zmienia siedem innych ustaw; poniżej omówienie jej najważniejszych przepisów, artykuł po artykule, z cytatami z brzmienia ogłoszonego w Dzienniku Ustaw.

Art. 1 — zmiany w ustawie o Państwowej Inspekcji Pracy

W ustawie z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy wprowadza się następujące zmiany, między innymi:

  • nowy art. 11 ust. 1 pkt 7a — inspektor pracy uzyskuje uprawnienie do wydania decyzji stwierdzającej, w drodze decyzji, istnienia stosunku pracy, w sytuacji gdy zawarto umowę cywilnoprawną lub gdy osoba faktycznie świadczy pracę za wynagrodzeniem w warunkach, w których zgodnie z art. 22 § 1 Kodeksu pracy powinna być zawarta umowa o pracę, przy czym warunkiem wydania decyzji jest niewykonanie polecenia, o którym mowa w ust. 2 pkt 2;
  • nowy art. 14a — Państwowa Inspekcja Pracy udostępnia Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych ustalone podczas kontroli dane podmiotu kontrolowanego (NIP, REGON, nazwa, adres siedziby, data kontroli, wysokość kwoty wskazanej w nakazie inspektora) oraz dane osób wykonujących pracę (imię i nazwisko, PESEL, obywatelstwo, okres wykonywanej pracy, rodzaj zawartej umowy) — w zakresie niezbędnym do realizacji zadań określonych w art. 68 ust. 1 pkt 1 i 6, art. 68ac oraz art. 71 ust. 1 i 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych;
  • nowy art. 14b — interpretacje indywidualne wydawane przez Głównego Inspektora Pracy na wniosek pracodawcy, dotyczące tego, czy przedstawiony stosunek prawny stanowi stosunek pracy; opłata 40 zł, termin wydania 30 dni; interpretacja nie wyłącza oceny rzeczywistego charakteru stosunku w toku kontroli, jeżeli stan faktyczny różni się od opisanego we wniosku (art. 14b ust. 5);
  • nowy art. 19 ust. 1a — okręgowy inspektor pracy informuje właściwe organy podatkowe o: (1) przekazaniu do sądu powszechnego odwołania od decyzji stwierdzającej istnienie stosunku pracy oraz uprawomocnieniu się orzeczenia sądu w tej sprawie; (2) wniesieniu przez inspektora powództwa o ustalenie istnienia stosunku pracy oraz uprawomocnieniu się orzeczenia w tej sprawie;
  • możliwość prowadzenia kontroli zdalnie (nowe ust. 5–8 w art. 26), nowa procedura odwoławcza od decyzji stwierdzającej istnienie stosunku pracy (nowy oddział 2 w Kodeksie postępowania cywilnego, art. 477⁷ᵇ i następne).

Art. 2–8 — zmiany w Kodeksie postępowania cywilnego, Kodeksie pracy, Ordynacji podatkowej, ustawie systemowej i innych

Kluczowe dla wymiany danych są:

  • Art. 4 pkt 5) — dodaje do Ordynacji podatkowej art. 299j: Szef Krajowej Administracji Skarbowej udostępnia w drodze teletransmisji, z Centralnego Rejestru Danych Podatkowych, dane objęte tajemnicą skarbową Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (w zakresie realizacji zadań z art. 68 ust. 1 pkt 1 i 6, art. 68ac i art. 71 ust. 1 i 2 ustawy systemowej) oraz Państwowej Inspekcji Pracy (w zakresie zadań z art. 10 ust. 1 pkt 1, 3, 4, 14, 14a i 15b ustawy o PIP). Szczegółowy zakres danych i sposób udostępniania określają porozumienia zawarte między Szefem KAS a ZUS oraz PIP.
  • Art. 5 pkt 5) — dodaje do ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych art. 50 ust. 13a: Zakład udostępnia w postaci elektronicznej Państwowej Inspekcji Pracy szczegółowy zestaw danych ubezpieczonego (imię, nazwisko, PESEL, obywatelstwo, kod tytułu ubezpieczenia, dane płatnika, wymiar czasu pracy, podstawa wymiaru składek i inne) oraz danych płatnika składek, w celu niezbędnym do realizacji ustawowych zadań PIP w zakresie kontroli przestrzegania przepisów prawa pracy i przepisów dotyczących zatrudniania.
  • Art. 5 pkt 6) — dodaje do ustawy systemowej art. 68ac: w Zakładzie prowadzony jest system teleinformatyczny służący do wymiany między Zakładem, Państwową Inspekcją Pracy oraz Szefem Krajowej Administracji Skarbowej danych i informacji niezbędnych do dokonywania analizy ryzyka naruszenia prawa i niewykonywania obowiązków z zakresu prawa pracy, prawa podatkowego, ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego. Dane wymieniane są w drodze teletransmisji. Szczegółowy zakres danych i sposób wymiany określają porozumienia zawarte między Zakładem a PIP oraz Szefem KAS.
  • Art. 5 pkt 1) — dodaje ust. 1b do art. 18 ustawy systemowej: dla osoby, wobec której stwierdzono decyzją PIP istnienie stosunku pracy, za podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne przyjmuje się kwoty wykazane z tytułu przychodu wynikającego z umowy cywilnoprawnej, w okresie od dnia wydania decyzji do dnia, w którym stała się ostateczna.

Art. 9–20 — przepisy końcowe, przejściowe i wejście w życie

Główny Inspektor Pracy w terminie miesiąca opracowuje strategię budowania zdolności PIP i przeprowadza audyt bezpieczeństwa informatycznego; Główny Inspektor Pracy, Prezes ZUS i Szef KAS powołują w drodze porozumienia międzyinstytucjonalny zespół zadaniowy do spraw oceny ryzyka. Do postępowań kontrolnych i sądowych wszczętych przed dniem wejścia w życie stosuje się przepisy dotychczasowe. Podmiot, który w terminie 12 miesięcy od wejścia w życie ustawy dobrowolnie doprowadzi wadliwą umowę cywilnoprawną do stanu zgodnego z prawem przez zawarcie umowy o pracę, nie podlega grzywnie z art. 281 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy. Maksymalny limit wydatków budżetu państwa na realizację ustawy: od 28,2 mln zł w 2026 r. do 74,5 mln zł w 2035 r. dla PIP oraz do 9,6 mln zł rocznie dla sądów powszechnych.

Art. 20. Ustawa wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art. 1 pkt 6 lit. b i pkt 17, art. 9–12 oraz art. 17, które wchodzą w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.

Stan prawny

Stan prawny na dzień Wydawca: SoCap Polska sp. z o.o., NIP 8982325132. Pytania: [email protected]. Źródło pierwotne: eli.gov.pl/eli/DU/2026/473/ogl.

Powiązane pytania