• Dla pracodawców

Zoptymalizuj koszty i zwiększ zyski

Jaka jest podstawa prawna modelu SoCap?

Dla kogo: dział prawny, księgowa, doradca podatkowy, organ kontrolny · Stan prawny: 2026-09-22 · Wydawca: SoCap Polska sp. z o.o.

Materiał publiczny: bez danych klientów.

Odpowiedź w skrócie: podstawą jest § 2 ust. 1 pkt 26 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Przepis wyłącza z podstawy wymiaru składek korzyść materialną wynikającą z układu zbiorowego pracy, regulaminu wynagradzania lub przepisów o wynagradzaniu, polegającą na uprawnieniu do zakupu po cenie niższej niż detaliczna niektórych artykułów, przedmiotów lub usług. Do umowy zlecenia stosuje się go odpowiednio na podstawie § 5 ust. 2 pkt 2 tego samego rozporządzenia.

Treść przepisu: cytat dosłowny

Tekst jednolity (Dz.U. 2025 poz. 316), § 2 ust. 1 pkt 26:

„Podstawy wymiaru składek nie stanowią następujące przychody: (…) 26) korzyści materialne wynikające z układów zbiorowych pracy, regulaminów wynagradzania lub przepisów o wynagradzaniu, a polegające na uprawnieniu do zakupu po cenach niższych niż detaliczne niektórych artykułów, przedmiotów lub usług oraz korzystaniu z bezpłatnych lub częściowo odpłatnych przejazdów środkami lokomocji.”

Przepis zawiera dwie odrębne hipotezy połączone spójnikiem „oraz”: (a) zakup po cenie niższej niż detaliczna oraz (b) przejazdy środkami lokomocji. Model SoCap mieści się w hipotezie (a): pracownik nabywa świadczenie za częściową odpłatnością i staje się jego właścicielem (art. 44 Kodeksu cywilnego), co odróżnia go od zwrotu gotówki, o którym mowa w utrwalonym orzecznictwie dotyczącym hipotezy (b).

Sprawdź źródło: tekst pierwotny, Dz.U. 1998 Nr 161 poz. 1106 · tekst jednolity, Dz.U. 2025 poz. 316

Dlaczego przepis wymaga podstawy w akcie prawa pracy

Wyłączenie działa tylko wtedy, gdy korzyść wynika z układu zbiorowego pracy, regulaminu wynagradzania lub przepisów o wynagradzaniu, a nie z samej decyzji pracodawcy podjętej poza tymi aktami. Źródłem tego wymogu jest art. 9 § 1 Kodeksu pracy, który definiuje prawo pracy jako obejmujące, obok ustaw, także:

„postanowienia układów zbiorowych pracy i innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów i statutów określających prawa i obowiązki stron stosunku pracy.”

Sprawdź źródło: Kodeks pracy, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 277

Do umowy zlecenia stosuje się przepis odpowiednio

§ 5 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia rozciąga wyłączenie z § 2 ust. 1 pkt 26 na zleceniobiorców z zachowaniem tych samych warunków (podstawa w przepisach o wynagradzaniu zleceniodawcy, częściowa odpłatność, brak formy pieniężnej).

Jak to się ma do minimalnego wynagrodzenia i minimalnej stawki godzinowej

Wyłączenie ze składek nie zmniejsza wartości porównywanej z minimum ustawowym: to są dwa różne mierniki tej samej kwoty. Przy umowie o pracę art. 6 ust. 4 ustawy z 10.10.2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę nakazuje liczyć do minimum wszystkie składniki wynagrodzenia zaliczane przez GUS do wynagrodzeń osobowych; zamknięty katalog wyłączeń z art. 6 ust. 5 nie obejmuje korzyści z § 2 ust. 1 pkt 26. Przy umowie zlecenia analogiczną rolę pełni art. 8a tej ustawy, odnoszący się do minimalnej stawki godzinowej.

Sprawdź źródło: ustawa o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 1773

Jak sądy czytają ten przepis

Sąd Najwyższy w wyroku z 3 kwietnia 2008 r. (II UK 172/07, OSNP 2009/13-14/181) przesądził sposób wykładni § 2 ust. 1 pkt 26: wyłączenia z tego przepisu nie podlegają restrykcyjnej wykładni zwężającej, a o obowiązku składkowym decydują postanowienia aktu prawa pracy, a nie forma wypłaty. Wyrok ten zapadł na tle zwrotu kosztów przejazdów do pracy, czyli innej hipotezy tego samego przepisu, i przytaczamy go wyłącznie ze względu na przyjętą w nim metodę wykładni całego punktu 26, nie jako ocenę świadczenia niepieniężnego. Pełny komentarz: Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie III AUa 1247/24.

Tę samą linię potwierdza Sąd Apelacyjny w Gdańsku w wyroku z 4 listopada 2025 r. (III AUa 1418/25), który w uzasadnieniu cytuje obok siebie wyrok SN II UK 172/07 oraz wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 19 lutego 2025 r. (III AUa 1247/24) jako element tej samej linii orzeczniczej dotyczącej § 2 ust. 1 pkt 26.

W sprawie III AUa 1247/24 sąd nie ograniczył się do wskazania właściwej wykładni: ocenił przeciwne stanowisko organu rentowego jako rażąco błędne. Sąd Okręgowy w Warszawie (XXI U 595/23) napisał wprost, że stanowisko ZUS „jest rażąco błędne i nie zasługuje na uwzględnienie”, bo opiera się na słownikowej, a nie prawnej, definicji licencji. Sąd Apelacyjny apelację ZUS oddalił jako bezpodstawną, podtrzymując tę ocenę w instancji ostatecznej.

Zakres odpowiedzi

Odpowiedź wskazuje przepis, jego brzmienie i wykładnię przyjętą przez sądy. Obejmuje świadczenie przyznane na podstawie aktu prawa pracy, w konstrukcji, którą sąd ocenił prawomocnie w sprawie XXI U 595/23 i III AUa 1247/24: podstawa w układzie zbiorowym pracy, regulaminie wynagradzania lub przepisach o wynagradzaniu, faktyczna częściowa odpłatność pracownika i brak formy pieniężnej. U danego pracodawcy te elementy potwierdzają jego akt prawa pracy i dokumentacja płacowa.

Masz pytanie, na które nie ma tu odpowiedzi? [email protected] Wydawca: SoCap Polska sp. z o.o., NIP 8982325132 · Stan prawny: 22 września 2026 r.

Podstawy prawne i orzecznictwo

Powiązane pytania