Czy model SoCap wpływa na odprawę i odszkodowanie należne pracownikowi?
Materiał publiczny, bez danych klientów.
Odpowiedź w skrócie: według naszej oceny nie powinien ich obniżać. Odprawy i odszkodowania z Kodeksu pracy oraz odprawę przy zwolnieniach grupowych liczy się według zasad ekwiwalentu za urlop (§ 2 ust. 1 rozporządzenia z 29 maja 1996 r.), a te uwzględniają wynagrodzenie i inne świadczenia ze stosunku pracy. Świadczenia z modelu SoCap nie ma wśród wyłączeń.
Jak liczy się odprawę i odszkodowanie
Kodeks pracy określa odprawy i odszkodowania jako wielokrotność „wynagrodzenia”, np.:
- odprawa emerytalna lub rentowa: jednomiesięczne wynagrodzenie (art. 92¹ § 1 KP),
- odprawa pośmiertna dla rodziny pracownika (art. 93 KP),
- odszkodowanie przy skróceniu okresu wypowiedzenia (art. 36¹ § 1 KP) i przy
wadliwym wypowiedzeniu lub rozwiązaniu umowy (art. 47¹ i art. 50 § 1 KP).
Przepisy: Kodeks pracy, t.j. Dz.U. 2025 poz. 277.
Jak to „wynagrodzenie” policzyć, mówi § 2 ust. 1 rozporządzenia z 29 maja 1996 r.: „Zasady obowiązujące przy ustalaniu ekwiwalentu pieniężnego za urlop stosuje się także w celu obliczenia” m.in. odszkodowań z art. 36¹ § 1, 47¹ i 50 § 1 KP oraz odpraw z art. 92¹ § 1 i art. 93 § 2 KP.
Przy zwolnieniach z przyczyn niedotyczących pracownika odprawa wynosi jedno-, dwu- albo trzymiesięczne wynagrodzenie zależnie od stażu, a zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o zwolnieniach grupowych „Odprawę pieniężną ustala się według zasad obowiązujących przy obliczaniu ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy.” Jej wysokość ogranicza art. 8 ust. 4 tej ustawy do piętnastokrotności minimalnego wynagrodzenia.
Dlaczego to prowadzi do rozporządzenia urlopowego
Zasady ekwiwalentu określa rozporządzenie z 8 stycznia 1997 r. (§ 14 w związku z § 6). Podstawą są wynagrodzenie i inne świadczenia ze stosunku pracy, z wyłączeniem zamkniętej listy pozycji. Świadczenia polegającego na uprawnieniu do zakupu po cenie niższej niż rynkowa na tej liście nie ma. Szerzej wyjaśniamy to w odpowiedzi Czy model SoCap obniża wynagrodzenie za urlop.
Świadczenie jest przychodem pracownika uzyskiwanym w ramach stosunku pracy w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. Tak ocenił je Sąd Apelacyjny w Warszawie w prawomocnym wyroku z 19 lutego 2025 r. (III AUa 1247/24), stwierdzając jednocześnie, że nie jest ono ekwiwalentem w formie pieniężnej, a wyłączeniu ze składek podlega różnica między ceną a odpłatnością pracownika. Sąd wskazał też, że dostęp do programu „nie stanowi elementu wynagrodzenia za pracę”, dlatego nie nazywamy świadczenia wynagrodzeniem. Rozporządzenie urlopowe obejmuje jednak także inne świadczenia ze stosunku pracy. To jedna sprawa w dwóch instancjach: wyrok utrzymał wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z 12 marca 2024 r. (XXI U 595/23).
Nie mylić z przepisami o składkach
§ 2 ust. 1 pkt 2 i 3 rozporządzenia składkowego wyłączają z podstawy składek odprawy emerytalne i rentowe oraz odprawy i odszkodowania wypłacane w związku z rozwiązaniem stosunku pracy. Te przepisy mówią, czy od odprawy płaci się składki, a nie ile odprawa wynosi. Tak samo § 2 ust. 1 pkt 26 wyłącza świadczenie z modelu SoCap z podstawy składek, ale nie wyłącza go z podstawy odprawy i odszkodowania.
Co to znaczy w praktyce
- Odprawa i odszkodowanie są wypłacane w pieniądzu.
- Wartość świadczenia z modelu SoCap powinna być ujęta w podstawie, od której się je
liczy, według zasad ekwiwalentu urlopowego.
- Gdyby dział płac policzył odprawę tylko od części pieniężnej, byłaby ona zaniżona.
To byłby błąd naliczenia do skorygowania, a nie skutek modelu.
Zakres odpowiedzi
- Odpowiedź przedstawia wykładnię tekstu przepisów o podstawie odprawy i odszkodowania.
Sprawa XXI U 595/23 i III AUa 1247/24 dotyczyła podstawy wymiaru składek.
- **Odpowiedź dotyczy odpraw i odszkodowań z Kodeksu pracy oraz odprawy z art. 8 ustawy
o zwolnieniach grupowych.** Odprawy i odszkodowania z pragmatyk służbowych oraz przewidziane w umowie, układzie lub regulaminie według własnych zasad liczy się według tych aktów.
- Świadczenia z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych regulują odrębne przepisy.
- Kwoty w konkretnym przypadku liczy się z dokumentacji płacowej danego pracownika.
Co robić
- Pracownik: poproś o wyliczenie odprawy lub odszkodowania ze wskazaniem, jakie
składniki ujęto w podstawie.
- Dział płac: ujmij świadczenie w podstawie według zasad ekwiwalentu urlopowego
i zachowaj wyliczenie w aktach osobowych.
- Rozbieżność zgłoś pracodawcy na piśmie z prośbą o przeliczenie.
Stan prawny
Odpowiedź uwzględnia stan prawny na 21 września 2026 r.
Masz pytanie, na które nie ma tu odpowiedzi? [email protected] Wydawca: SoCap Polska sp. z o.o., NIP 8982325132 · Stan prawny: 21 września 2026 r.
Podstawy prawne i orzecznictwo
- art. 36¹ § 1, art. 47¹, art. 50 § 1, art. 92¹ § 1 i art. 93 ustawy z 26.06.1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz.U. 2025 poz. 277)
- § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 29.05.1996 r. w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań, odpraw, dodatków wyrównawczych do wynagrodzenia oraz innych należności przewidzianych w Kodeksie pracy (t.j. Dz.U. 2017 poz. 927)
- § 6 i § 14 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 8.01.1997 r. w sprawie urlopu wypoczynkowego (Dz.U. 1997 Nr 2 poz. 14)
- art. 8 ust. 1, 3 i 4 ustawy z 13.03.2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (t.j. Dz.U. 2026 poz. 1195)
- § 2 ust. 1 pkt 2, 3 i 26 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 18.12.1998 r. (t.j. Dz.U. 2025 poz. 316)
- SA w Warszawie, 19.02.2025, III AUa 1247/24, prawomocny
- SO w Warszawie, 12.03.2024, XXI U 595/23 (ta sama sprawa, pierwsza instancja)